Kinh tế Italy

Kinh tế Italy là nền kinh tế lớn thứ 8 thế giới và lớn thứ 3 trong khu vực đồng euro xét theo GDP danh nghĩa, chỉ sau Đức và Pháp. Đây là nền kinh tế thị trường xã hội phát triển cao, nổi bật với ngành sản xuất chất lượng (lớn thứ hai châu Âu, thứ bảy thế giới), xuất khẩu Made in Italy đa dạng và mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ độc đáo.

Bài viết này phân tích kinh tế Italy năm 2026 trên nhiều phương diện: tổng quan GDP và tăng trưởng, cấu trúc Bắc – Nam, các ngành công nghiệp chủ lực, du lịch, nông nghiệp, tài chính ngân hàng, nợ công, Kế Hoạch Phục Hồi (NRRP) và quan hệ thương mại quốc tế.

Bài viết chi tiết đất nước Italy.

Tổng quan kinh tế Italy 2026: GDP, tăng trưởng và vị trí toàn cầu

Theo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF), GDP Italy năm 2026 dự báo tăng trưởng 0,5% với chỉ số giá tiêu dùng tăng 2,6%. Số liệu của ISTAT và Banca d’Italia tương đồng: Banca d’Italia dự báo +0,6% năm 2026 trong Bản Tin Kinh Tế tháng 1/2026, trong khi Ủy Ban Châu Âu kỳ vọng tăng 0,8% cho cả năm 2026 và 2027. Năm 2025 ghi nhận mức tăng GDP 0,5%, sau khi tăng 0,7% năm 2024.

Tăng trưởng GDP Italy đã giảm dần qua các thập kỷ, từ mức 2% trở lên trong thập niên 1980–1990 xuống dưới 1% trong những năm gần đây. Tốc độ này thấp hơn đáng kể so với mặt bằng EU và đặc biệt thấp so với Tây Ban Nha (dự báo 2% cho 2026) hay Đức (+1,2%). Tuy nhiên, sản lượng kinh tế thực tế của Italy vẫn rất lớn — World Economics ước tính GDP Italy năm 2026 đạt 3,72 nghìn tỷ USD theo sức mua tương đương (PPP).

Đồng euro được Italy áp dụng từ ngày 01/01/2002, thay thế đồng lira. Là một trong những quốc gia sáng lập khu vực đồng tiền chung châu Âu, Italy chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chính sách của Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu (ECB). Đáng chú ý, nguyên Thống Đốc Banca d’Italia Mario Draghi từng giữ chức Chủ tịch ECB (2011–2019) trước khi trở thành Thủ tướng Italy (2021–2022). Chính sách lãi suất hiện do ECB điều hành tại Frankfurt.

Tỷ lệ thất nghiệp Italy đã cải thiện đáng kể những năm gần đây. Theo Ủy Ban Châu Âu, tỷ lệ thất nghiệp dự kiến giảm xuống 5,9% vào năm 2027, mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, năng suất lao động tiếp tục là điểm yếu, với năng suất tổng các yếu tố (TFP) tăng trưởng chậm hơn các nền kinh tế tiên tiến khác trong hai thập kỷ qua. Đây là nguyên nhân chính khiến tăng trưởng GDP Italy chậm.

Cấu trúc kinh tế: Phân hóa Bắc – Nam

Một đặc điểm nổi bật của kinh tế Italy là sự phân hóa rõ rệt giữa miền Bắc giàu có công nghiệp hóa và miền Nam (Mezzogiorno) chậm phát triển hơn. Khoảng cách thu nhập bình quân đầu người giữa các vùng giàu nhất (Lombardia, Trentino-Alto Adige, Emilia-Romagna) và các vùng nghèo nhất (Calabria, Campania, Sicily) thuộc nhóm lớn nhất trong các nước OECD.

Vùng Bắc Italy với “tam giác công nghiệp” gồm Milan, Turin và Genoa là động lực chính của nền kinh tế. Lombardia một mình đóng góp khoảng 22% GDP quốc gia, là vùng giàu nhất Italy với Milan là thủ đô tài chính, thời trang và công nghệ. Riêng Milan chiếm 9% GDP cả nước. Khu vực này tập trung các tập đoàn sản xuất ô tô (Fiat, Ferrari, Lamborghini, Maserati), thời trang (Prada, Armani, Versace), tài chính (Intesa Sanpaolo, UniCredit) và truyền thông.

Vùng Đông Bắc gồm Veneto, Friuli-Venezia Giulia và Trentino-Alto Adige nổi tiếng với mô hình “Italy thứ ba” (Terza Italia) — mạng lưới doanh nghiệp gia đình quy mô vừa và nhỏ chuyên về thiết kế, đồ gỗ, kính mắt, vàng bạc và máy móc chính xác. Veneto sản xuất Prosecco và đặt trụ sở các tập đoàn như Luxottica (kính mắt), Benetton (thời trang) và De’Longhi (đồ gia dụng).

Miền Nam Italy bao gồm các vùng Sicily, Calabria, Campania, Basilicata, Puglia và Molise. Khu vực này có thu nhập bình quân đầu người chỉ bằng 60–65% mức trung bình quốc gia, tỷ lệ thất nghiệp cao gấp đôi miền Bắc, đặc biệt ở thanh niên. Mezzogiorno chủ yếu dựa vào nông nghiệp, du lịch và một số trung tâm công nghiệp lớn như Naples (Campania), Taranto (Puglia, ngành thép) và Catania (Sicily, công nghệ vi điện tử).

Các ngành công nghiệp chủ lực: Sản xuất, thời trang, ô tô

Italy là nước sản xuất lớn thứ hai châu Âu (sau Đức) và thứ 7 thế giới. Sản xuất chiếm khoảng 18–19% GDP và 25% lực lượng lao động. Đặc trưng của ngành sản xuất Italy là mạng lưới khu công nghiệp (distretti industriali) — các cụm doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyên môn hóa cao theo vùng địa lý, tạo nên lợi thế cạnh tranh độc đáo.

Ngành cơ khí và máy móc là ngành xuất khẩu lớn nhất, chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch xuất khẩu Italy. Theo Bộ Ngoại Giao Italy qua nền tảng OpportunItaly, Italy là nước xuất khẩu cơ khí lớn thứ 5 thế giới với gần 100 tỷ euro năm 2024, chỉ sau Trung Quốc, Đức, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Các tập đoàn lớn gồm Leonardo (hàng không vũ trụ, quốc phòng), Brembo (phanh ô tô), Salvagnini (máy gia công kim loại) và CNH Industrial (máy nông nghiệp).

Ngành thời trang Italy xếp số 1 châu Âu và số 2 thế giới (chỉ sau Pháp), với kim ngạch xuất khẩu đạt 83,1 tỷ euro năm 2024. Italy là quê hương của các thương hiệu thời trang xa xỉ hàng đầu thế giới: Gucci, Prada, Armani, Versace, Dolce & Gabbana, Bulgari, Salvatore Ferragamo, Bottega Veneta, Moncler. Riêng tập đoàn Prada đạt doanh thu 5,4 tỷ euro năm 2024, Moncler đạt 3,1 tỷ. Milan là một trong “Tứ Đại Kinh Đô Thời Trang” của thế giới cùng Paris, New York và London.

Ngành ô tô Italy có lịch sử lâu đời với Fiat (thành lập 1899, nay thuộc Stellantis) và các thương hiệu xe sang như Ferrari (doanh thu 6,7 tỷ euro năm 2024), Lamborghini, Maserati và Pagani. Xuất khẩu ô tô đạt 40,9 tỷ euro năm 2024. Italy cũng là nước xuất khẩu xe đạp và xe máy lớn thứ 6 thế giới với 3,8 tỷ euro, có Ducati và Piaggio (sản xuất Vespa) là biểu tượng. Ngành đóng tàu cao cấp đạt 4,3 tỷ euro xuất khẩu năm 2024, dẫn đầu là Azimut-Benetti và Sanlorenzo.

Ngành dược phẩm và hóa chất nổi lên thành động lực mới của xuất khẩu Italy. Theo dữ liệu năm 2025, dược phẩm tăng trưởng 38,8% với kim ngạch xuất khẩu 49 tỷ euro, đứng top 10 thế giới. Hóa chất chiếm 18% tổng xuất khẩu quốc gia với 40 tỷ euro. Các trung tâm dược phẩm lớn tập trung tại Lombardia, Lazio và Toscana.

Ngành du lịch và dịch vụ

Du lịch là ngành then chốt của kinh tế Italy, đóng góp khoảng 13% GDP nếu tính cả tác động trực tiếp và gián tiếp. Italy là một trong năm điểm đến du lịch hàng đầu thế giới về số lượng khách quốc tế, đón khoảng 65 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm trong giai đoạn trước đại dịch và đã hồi phục mạnh sau COVID-19.

Các điểm đến chủ chốt gồm Rome (di sản La Mã, Vatican), Venice (kênh đào và Lagoon), Florence (cái nôi Phục Hưng), Milan (thời trang và kinh doanh), Naples (Pompeii, Capri), bờ biển Amalfi, Sicily và Sardinia. Italy có 61 di sản UNESCO — nhiều nhất thế giới — và 887 sản phẩm được công nhận chỉ dẫn địa lý PDO/PGI/TSG, hơn 60% trong đó được xuất khẩu ra nước ngoài.

Khu vực dịch vụ chiếm khoảng 73% GDP Italy, là trụ cột lớn nhất của nền kinh tế. Bên cạnh du lịch, các phân ngành quan trọng gồm thương mại bán lẻ và bán buôn, vận tải logistics, dịch vụ tài chính – ngân hàng, công nghệ thông tin và truyền thông, dịch vụ pháp lý và tư vấn. Italy có ngành công nghiệp giải trí phát triển với điện ảnh Cinecittà tại Rome — từng được mệnh danh là “Hollywood châu Âu”.

Năm 2026, Italy đang đăng cai Thế Vận Hội Mùa Đông Milan-Cortina, sự kiện thể thao lớn nhất quốc gia trong thập kỷ qua. Theo các báo cáo của chính phủ, sự kiện này dự kiến mang lại khoảng 5 tỷ euro giá trị kinh tế gia tăng và thu hút hàng triệu lượt khách quốc tế đến các vùng Lombardia, Veneto và Trentino-Alto Adige.

Nông nghiệp và xuất khẩu thực phẩm

Italy là cường quốc nông nghiệp châu Âu, đứng đầu EU về giá trị gia tăng nông nghiệp với 42,4 tỷ euro, chiếm 18,2% tổng giá trị nông nghiệp EU. Toàn bộ chuỗi giá trị nông – thực phẩm (agri-food) đạt khoảng 75 tỷ euro năm 2024, lớn hơn cả ngành thời trang, đồ gỗ và ô tô cộng lại. Xuất khẩu nông – thực phẩm vượt 70 tỷ euro năm 2024 và dự kiến đạt 73 tỷ euro năm 2025.

Italy là nước sản xuất rượu vang lớn nhất thế giới, vượt Pháp về sản lượng. Các vùng sản xuất rượu vang nổi tiếng gồm Tuscany (Chianti, Brunello di Montalcino), Piedmont (Barolo, Barbaresco), Veneto (Prosecco, Amarone) và Sicily (Nero d’Avola, Marsala). Italy cũng là nhà xuất khẩu pasta lớn nhất thế giới, xuất khẩu dầu olive và cà phê đứng thứ hai toàn cầu.

Theo Quỹ Edison, Italy đứng top 3 EU về 41 sản phẩm nông nghiệp và đứng đầu về 16 sản phẩm gồm artichoke, cải dầu, kiwi và lúa mì cứng. Các vùng sản xuất chính gồm Puglia, Sicily, Tuscany và Campania. Italy cũng dẫn đầu châu Âu về nông nghiệp hữu cơ với 18,7% diện tích đất nông nghiệp được canh tác hữu cơ và hơn 92.000 doanh nghiệp tham gia.

Hệ thống chứng nhận chỉ dẫn địa lý EU bảo vệ 887 sản phẩm Italy theo các tiêu chuẩn PDO (Bảo hộ Xuất xứ), PGI (Chỉ dẫn Địa lý Bảo hộ) và TSG (Đặc Sản Truyền Thống Bảo Đảm). Các sản phẩm tiêu biểu gồm Parmigiano Reggiano, Prosciutto di Parma, Balsamico di Modena, Mozzarella di Bufala Campana và Aceto Balsamico Tradizionale. Tháng 12/2025, ẩm thực truyền thống Italy được UNESCO công nhận là Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể của Nhân Loại.

Hệ thống tài chính, ngân hàng và đồng euro

Hệ thống ngân hàng Italy gồm hai tập đoàn dẫn đầu là Intesa Sanpaolo và UniCredit, đều có giá trị vốn hóa hàng đầu khu vực đồng euro. Bên cạnh đó là Banco BPM, Mediobanca, BPER Banca và Monte dei Paschi di Siena (ngân hàng có lịch sử từ năm 1472, được coi là ngân hàng còn hoạt động lâu đời nhất thế giới). Sàn chứng khoán Borsa Italiana đặt tại Milan, từ năm 2021 thuộc sở hữu của Euronext.

Banca d’Italia, Ngân Hàng Trung Ương Italy thành lập năm 1893, là cơ quan giám sát hệ thống ngân hàng và là thành viên Hệ Thống Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu. Italy nắm giữ kho dự trữ vàng lớn thứ ba thế giới (sau Hoa Kỳ và Đức) với khoảng 2.452 tấn vàng. Tổng tài sản ngân hàng Italy khoảng 4 nghìn tỷ euro.

Một đặc điểm độc đáo của Italy là tài sản tư nhân của hộ gia đình rất lớn, đứng thứ hai thế giới về tỷ lệ tài sản tư nhân trên GDP (sau Hồng Kông). Tiết kiệm trung bình của hộ gia đình Italy thuộc nhóm cao trong OECD. Đây là yếu tố tích cực giúp ổn định kinh tế trong các giai đoạn khủng hoảng, mặc dù mức tiêu dùng tương đối thấp khiến tăng trưởng nội địa hạn chế.

Đồng euro là đồng tiền chính thức của Italy từ năm 2002. Italy là một trong những quốc gia sáng lập khu vực đồng euro và Hệ Thống Liên Minh Tiền Tệ Châu Âu, đóng góp đáng kể vào ngân sách EU và là nước đóng góp ròng lớn thứ ba sau Đức và Pháp. Việc duy trì kỷ luật tài khóa theo Hiệp Ước Ổn Định và Tăng Trưởng EU là thách thức thường xuyên đối với các chính phủ Italy.

Nợ công, thâm hụt ngân sách và chính sách tài khóa

Một thách thức lớn nhất của kinh tế Italy là nợ công cao. Theo ISTAT, nợ công Italy đã tăng lên 137,1% GDP vào năm 2025, đứng thứ hai trong khu vực đồng euro chỉ sau Hy Lạp. IMF dự báo nợ công Italy sẽ vượt Hy Lạp vào cuối năm 2026, đạt 138,4% GDP, trong khi Hy Lạp đang giảm dần xuống 136,9%. Đây sẽ là lần đầu Italy có tỷ lệ nợ công cao nhất khu vực đồng euro.

Thâm hụt ngân sách Italy năm 2025 ở mức 3,1% GDP theo dữ liệu xác nhận của ISTAT công bố ngày 22/04/2026, vượt mức trần 3% theo Hiệp Ước Ổn Định và Tăng Trưởng EU. Điều này khiến Italy tiếp tục nằm trong “Quy trình Thâm hụt Quá mức” của EU, hạn chế quyền chi tiêu của chính phủ Meloni trước cuộc bầu cử dự kiến năm 2027. Mục tiêu của Bộ Tài Chính là giảm thâm hụt xuống 2,8% GDP năm 2026.

Bộ Trưởng Kinh Tế và Tài Chính Giancarlo Giorgetti đã công bố Tài Liệu Tài Chính Công 2026 vào ngày 23/04/2026, trong đó cảnh báo “biên độ ngân sách đang thu hẹp đáng kể” do căng thẳng quốc tế từ xung đột Trung Đông và biến động giá năng lượng. Chính phủ tiếp tục cam kết hỗ trợ thu nhập hộ gia đình và tính thanh khoản doanh nghiệp đồng thời tăng dần chi tiêu quốc phòng theo cam kết NATO.

Chính sách thuế Italy có thuế thu nhập cá nhân lũy tiến (IRPEF) từ 23% đến 43%, thuế giá trị gia tăng (IVA) tiêu chuẩn 22%, thuế thu nhập doanh nghiệp (IRES) 24% cộng thêm thuế khu vực (IRAP) 3,9%. Mức thuế tổng thể của Italy thuộc nhóm cao trong OECD, với tỷ lệ thuế/GDP khoảng 42–43%. Cải cách thuế năm 2025 đã giảm thuế thu nhập cho người có thu nhập trung bình.

Kế Hoạch Phục Hồi và Khả Năng Chống Chịu Quốc Gia (NRRP)

Kế Hoạch Phục Hồi và Khả Năng Chống Chịu Quốc Gia (Piano Nazionale di Ripresa e Resilienza — NRRP) là chương trình đầu tư công lớn nhất trong lịch sử Italy thời hậu chiến. Italy là quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ Quỹ Next Generation EU của Liên minh châu Âu, với tổng gói trị giá 194 tỷ euro gồm 71,8 tỷ euro tài trợ không hoàn lại và 122,6 tỷ euro vay ưu đãi.

NRRP được phê duyệt bởi Ủy Ban Châu Âu vào năm 2021 và triển khai trong giai đoạn 2021–2026 với 6 trục chiến lược: số hóa và đổi mới sáng tạo (40,3 tỷ euro), cách mạng xanh và chuyển đổi sinh thái (59,5 tỷ euro), hạ tầng giao thông bền vững (25,4 tỷ euro), giáo dục và nghiên cứu (30,9 tỷ euro), bao trùm xã hội (19,8 tỷ euro), và y tế (15,6 tỷ euro). Khoảng 40% ngân sách dành cho mục tiêu khí hậu.

NRRP là động lực tăng trưởng then chốt cho kinh tế Italy giai đoạn 2024–2027. Theo phân tích của các tổ chức quốc tế, nếu không có NRRP, GDP Italy có thể đã rơi vào suy thoái. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai bị chỉ trích là chậm và phân tán — khác với Tây Ban Nha tập trung kích thích đầu tư doanh nghiệp, Italy phân bổ ngân sách nhiều hơn cho các dự án công cộng và chuyển giao về địa phương.

NRRP dự kiến kết thúc vào tháng 8/2026, dẫn đến lo ngại về “vách đá đầu tư” sau đó. Cùng với đó, các chính sách thuế quan của Hoa Kỳ dưới chính quyền Trump (mức 15% đối với hàng EU) đang gây áp lực bổ sung lên xuất khẩu Made in Italy, đặc biệt là thời trang, rượu vang, dầu olive và xa xỉ phẩm. Hoa Kỳ là thị trường ngoài EU lớn nhất của Italy với 12 tỷ euro xuất khẩu thời trang năm 2024.

Quan hệ thương mại quốc tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài

Italy là nước xuất khẩu lớn thứ 9 thế giới về giá trị, với xuất khẩu Made in Italy đạt 643 tỷ euro năm 2025 (+3,3% so với 2024). Trong quý 3/2025, Italy đã vượt Nhật Bản về xuất khẩu hàng quý theo dữ liệu OECD, với mức tăng 4,5% — một trong những thành tích mạnh nhất trong nhóm G20. Xuất khẩu chiếm khoảng 30% GDP Italy.

Đối tác thương mại lớn nhất là các quốc gia EU, chiếm khoảng 59% tổng kim ngạch ngoại thương. Đức là đối tác lớn nhất (12,5%), tiếp đến là Pháp (10,3%), Hoa Kỳ (9%), Tây Ban Nha (5,2%), Vương Quốc Anh (5,2%) và Thụy Sĩ (4,6%). Italy có thặng dư thương mại đáng kể, thuộc nhóm các nền kinh tế xuất siêu lớn của EU.

Quan hệ thương mại Việt Nam – Italy đang phát triển tích cực nhờ Hiệp Định Thương Mại Tự Do EU – Việt Nam (EVFTA) có hiệu lực từ năm 2020. Theo các phân tích thị trường, Việt Nam đã trở thành đối tác xuất khẩu ASEAN lớn nhất của EU, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Italy mở rộng vào thị trường Đông Nam Á. Italy hiện là một trong 10 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại châu Âu.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Italy đạt khoảng 22–25 tỷ euro mỗi năm trong giai đoạn gần đây. Để thu hút FDI, chính phủ Meloni đã triển khai Kế Hoạch Hành Động Italian Export, mở rộng các ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và đơn giản hóa thủ tục thông qua chương trình OpportunItaly do Bộ Ngoại Giao và ITA — Cơ Quan Thương Mại Italy điều phối.

Đối với người Việt: Đầu tư, kinh doanh và cơ hội kinh tế tại Italy

Đối với người Việt quan tâm tới kinh tế Italy ở góc độ thương mại, Italy là thị trường tiềm năng cho hàng xuất khẩu Việt Nam như thủy sản, cà phê, dệt may, da giày và đồ gỗ. Hiệp Định EVFTA đã giảm hầu hết thuế quan giữa hai nước, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt thâm nhập. Đồng thời, các sản phẩm Made in Italy nhập khẩu vào Việt Nam như rượu vang, dầu olive, thời trang xa xỉ, máy móc cũng đang tăng trưởng đều.

Đối với du học sinh kinh tế và quản trị kinh doanh, Italy có các trường đại học hàng đầu như Đại Học Bocconi (Milan, top 10 châu Âu về kinh doanh), LUISS Guido Carli (Rome), Đại Học Bologna và Politecnico di Milano. Các chương trình MBA và Master in Finance bằng tiếng Anh thu hút sinh viên quốc tế với học phí phải chăng so với Anh hoặc Pháp.

Đối với nhà đầu tư Việt cân nhắc Italy như điểm đến đầu tư – định cư, có hai con đường chính. Thứ nhất là Investor Visa Italy với các ngưỡng đầu tư từ 250.000 euro (vào start-up đổi mới) đến 2 triệu euro (vào trái phiếu chính phủ). Thứ hai là các kênh đầu tư bất động sản tại các thành phố lớn như Milan, Rome, Florence — không cấp thị thực đầu tư trực tiếp nhưng có thể kết hợp với chương trình Elective Residency Visa cho người sống độc lập về tài chính.

Với người Việt đang sinh sống và làm việc tại Italy, hiểu biết về kinh tế quốc gia giúp định hướng nghề nghiệp và đầu tư cá nhân. Các ngành đang thiếu hụt lao động và dễ tuyển dụng người nước ngoài bao gồm điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí, du lịch – nhà hàng – khách sạn và logistics. Mức lương trung bình tại Italy thấp hơn Đức và Pháp, nhưng chi phí sinh hoạt cũng tương đối thấp hơn, đặc biệt ở miền Trung và miền Nam.