Nhân khẩu học Italy

Nhân khẩu học Italy năm 2026 phản ánh một quốc gia đang ở ngã ba đường: dân số đã ngừng suy giảm sau hơn một thập kỷ co lại, nhưng tỷ lệ sinh tiếp tục lao dốc xuống mức thấp kỷ lục 1,14 con/phụ nữ. Tính đến ngày 01/01/2026, dân số cư trú tại Italy đạt 58,943 triệu người theo dữ liệu sơ bộ của ISTAT — gần như không đổi so với một năm trước, hoàn toàn nhờ dòng nhập cư bù đắp cho thiếu hụt sinh sản tự nhiên.

Bài viết này phân tích nhân khẩu học Italy trên các phương diện cấu trúc dân số, hiện tượng già hóa, tỷ lệ sinh tử, dòng nhập cư, phân bố vùng miền, tôn giáo, cộng đồng người Việt và cơ hội cho người Việt trong bối cảnh dân số già hóa.

Bài viết chi tiết đất nước Italy.

Dân số Italy 2026 và xu hướng

Theo Chỉ Số Nhân Khẩu Học 2025 do ISTAT công bố ngày 31/03/2026, dân số cư trú tại Italy là 58,943 triệu người tính đến ngày 01/01/2026. Trong đó, dân số người Italy giảm xuống 53,383 triệu (giảm 189.000 người), trong khi dân số người nước ngoài cư trú tăng lên 5,56 triệu (tăng 188.000 người). Công dân nước ngoài hiện chiếm 9,4% tổng dân số.

Italy là quốc gia đông dân thứ 5 châu Âu (sau Đức, Pháp, Vương Quốc Anh và Tây Ban Nha) và đứng thứ 25 thế giới. Mật độ dân số đạt khoảng 200 người/km², cao hơn nhiều so với mức trung bình EU (106,6 người/km²) và châu Âu (72,9 người/km²). Tỷ lệ đô thị hóa đạt 72,4%, với khoảng 42,7 triệu người sinh sống tại các vùng đô thị tính đến năm 2026.

Năm 2025 ghi nhận 355.000 ca sinh — giảm 3,9% so với năm 2024 và là mức thấp kỷ lục mới trong lịch sử Italy thống nhất. Số ca tử vong duy trì ổn định ở mức 652.000, để lại thiếu hụt tự nhiên 296.000 người. Con số này được bù đắp gần như hoàn toàn bởi dòng nhập cư ròng dương 296.000 người (440.000 người nhập cư đến và 144.000 người di cư đi). Đây là lần đầu sau hơn 12 năm Italy ngừng suy giảm dân số.

Liên Hợp Quốc dự báo nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, dân số Italy sẽ giảm xuống còn khoảng 54 triệu vào năm 2050. Ngân Hàng Italy đã cảnh báo về “bom hẹn giờ nhân khẩu học” với hệ quả nghiêm trọng đối với hệ thống lương hưu, y tế công và lực lượng lao động.

Cấu trúc tuổi và hiện tượng già hóa dân số

Italy là một trong những quốc gia có dân số già nhất thế giới. Tuổi trung bình của người dân Italy đạt 47,1 tuổi tính đến ngày 01/01/2026, tăng 0,5 năm so với năm trước. Tuổi trung vị (median age) thậm chí còn cao hơn — đạt 48,6 tuổi theo dữ liệu Liên Hợp Quốc. Italy đứng top đầu các quốc gia có tuổi dân số cao nhất, chỉ sau Nhật Bản, Monaco và một số đảo quốc nhỏ.

Cấu trúc tuổi cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng. Người dưới 14 tuổi chỉ còn 6,852 triệu (11,6% dân số), giảm 168.000 người so với năm 2025. Dân số trong độ tuổi lao động (15–64 tuổi) đạt 37,27 triệu (63,2%), giảm 73.000 người. Người từ 65 tuổi trở lên đạt 14,821 triệu (25,1%), tăng 240.000 người. Đáng chú ý, người trên 85 tuổi tăng nhanh nhất, đạt 2,511 triệu (4,3% dân số) — phản ánh tuổi thọ ngày càng cao.

Phân bố tuổi không đồng đều theo vùng. Trung Italy có dân số già nhất với tuổi trung bình 47,7, theo sau là miền Bắc (47,3). Mezzogiorno duy trì là khu vực trẻ nhất với 46,4 tuổi. Vùng Liguria có tuổi trung bình cao nhất Italy (49,6) do tỷ lệ sinh thấp lâu năm và dòng người trẻ rời đi.

Hệ quả của già hóa dân số tác động sâu sắc đến mọi mặt đời sống Italy. Hệ thống lương hưu chịu áp lực lớn khi tỷ lệ phụ thuộc người già đạt khoảng 39%, thuộc nhóm cao nhất EU. Lực lượng lao động bị thu hẹp gây thiếu hụt nhân công trong nhiều ngành, đặc biệt là điều dưỡng, chăm sóc gia đình và xây dựng.

Tỷ lệ sinh, tử vong và tăng trưởng tự nhiên

Tỷ lệ sinh tổng hợp (TFR) của Italy năm 2025 đã giảm xuống còn 1,14 con/phụ nữ — thấp nhất từng được ghi nhận và thấp hơn đáng kể so với mức 1,18 của năm 2024. Italy thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ sinh thấp nhất EU (trung bình EU là 1,38) và thế giới. Mức sinh hiện tại chỉ bằng khoảng một nửa “tỷ lệ thay thế” 2,1 cần thiết để duy trì dân số ổn định không phụ thuộc nhập cư.

Phân bố tỷ lệ sinh không đồng đều theo vùng. Trung Italy có TFR thấp nhất với 1,07 con/phụ nữ, theo sau là miền Bắc 1,15 và Mezzogiorno 1,16. Vùng Sardinia ghi nhận TFR thấp kỷ lục 0,85 con/phụ nữ — năm thứ sáu liên tiếp dưới mức 1,0. Tuổi trung bình mẹ khi sinh con đầu lòng tiếp tục tăng lên 32,7 tuổi (so với 32,6 tuổi năm 2024) — phản ánh xu hướng trì hoãn sinh con vì lý do kinh tế, học vấn và sự nghiệp.

Tỷ lệ tử vong duy trì ổn định trong những năm gần đây với khoảng 652.000 ca/năm, tương đương 11 ca/1.000 dân. Đại dịch COVID-19 đã gây ra hơn 198.000 ca tử vong vượt mức trong giai đoạn 2020–2023, đặc biệt nặng nề ở miền Bắc Italy. Hiện tỷ lệ tử vong đã trở lại mức bình thường.

Tuổi thọ trung bình tại Italy thuộc nhóm cao nhất châu Âu. Năm 2025 đạt 81,7 năm cho nam và 85,7 năm cho nữ, khoảng cách giới đã thu hẹp xuống còn 4 năm. Italy cũng nổi bật về tuổi thọ khỏe mạnh nhờ chế độ ăn Địa Trung Hải, hệ thống y tế công và lối sống năng động truyền thống.

Cộng đồng nhập cư và đa dạng dân tộc

Người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Italy đạt 5,56 triệu vào ngày 01/01/2026, chiếm 9,4% tổng dân số. Đây là kết quả của ba thập kỷ chuyển đổi từ quốc gia di cư sang quốc gia tiếp nhận nhập cư — bắt đầu từ thập niên 1980 khi Italy lần đầu có cán cân nhập cư dương. Dân số người nước ngoài đã tăng từ 1,3 triệu năm 2001 lên 4 triệu năm 2011 và hơn 5 triệu năm 2021.

Cộng đồng nước ngoài lớn nhất là người Romania với khoảng 1,15 triệu người (chiếm 21% người nước ngoài), theo sau là người Albania (441.000), Maroc (423.000) và Trung Quốc. Đa số người Trung Quốc tại Italy có gốc từ thành phố Wenzhou (tỉnh Chiết Giang). Phân theo châu lục, người nước ngoài đến từ châu Âu chiếm 54%, châu Phi 22%, châu Á 16%, châu Mỹ 8%.

Năm 2024–2025 ghi nhận sự thay đổi trong cấu trúc nhập cư: dòng từ châu Âu giảm 6% (đặc biệt từ EU giảm 12,6%), trong khi dòng từ châu Phi tăng 43,9%, châu Mỹ và châu Đại Dương tăng 18,5% và châu Á tăng 12,5%. Bên cạnh đó, theo các ước tính độc lập, Italy còn có ít nhất 670.000 người nhập cư bất hợp pháp. Mỗi năm có khoảng 120.000 người được nhập tịch Italy.

Chính phủ Meloni đã thắt chặt chính sách nhập cư bất hợp pháp đồng thời tăng đáng kể hạn ngạch thị thực lao động hợp pháp qua Decreto Flussi 2026. Italy ngày càng phụ thuộc vào lao động nước ngoài để bù đắp lực lượng lao động đang thu hẹp. Hiện tượng “chảy máu chất xám” cũng gia tăng — số người Italy trẻ rời nước trong giai đoạn 2023–2024 tăng gần 40%.

Phân bố dân cư theo vùng và đô thị hóa

Phân bố dân số Italy không đồng đều giữa các vùng. Lombardia là vùng đông dân nhất với khoảng 10 triệu người (1/6 tổng dân số), theo sau là Lazio (5,7 triệu), Campania (5,6 triệu), Veneto (4,8 triệu) và Sicily (4,8 triệu). Đồng bằng Po (Pianura Padana) — gồm Lombardia, Veneto, Emilia-Romagna và Piedmont — tập trung khoảng 23 triệu người, gần 40% dân số quốc gia.

Các thành phố đông dân nhất gồm Rome (2,75 triệu), Milan (1,4 triệu), Naples (910.000), Turin (840.000), Palermo (640.000), Genoa (560.000), Bologna (390.000) và Florence (370.000). Vùng đô thị mở rộng (vùng đô thị) lớn nhất là Rome với 4,3 triệu người, Milan với 3,25 triệu và Naples với 2,96 triệu. Naples có mật độ dân số đô thị cao nhất Italy.

Di cư nội địa cũng là một xu hướng quan trọng. Năm 2025, Italy ghi nhận 1,455 triệu lượt di chuyển giữa các xã, tăng 5,1% so với năm trước. Hướng di chuyển chủ đạo là từ Mezzogiorno và Trung Italy đến miền Bắc — phản ánh chênh lệch kinh tế kéo dài. Các thành phố Milan và Bologna là điểm đến hấp dẫn nhất nhờ thị trường lao động phát triển và mức lương cao hơn. Các vùng nông thôn miền Nam tiếp tục mất dân số, đặc biệt là người trẻ.

Cấu trúc gia đình Italy cũng đang thay đổi mạnh. Hộ gia đình một người là loại hình phổ biến nhất hiện nay. Cặp đôi có con chỉ chiếm 28,4% tổng số hộ, cặp đôi không con chiếm 20,2%. Tỷ lệ kết hôn giảm dần, tuổi kết hôn lần đầu khoảng 33 tuổi cho nam và 31 tuổi cho nữ. Italy công nhận hợp pháp các cặp đôi cùng giới qua Luật Civil Unions 2016.

Tôn giáo và đời sống tinh thần

Theo các khảo sát gần nhất, khoảng 78% dân số Italy xác định là Công Giáo La Mã, 15% là người không tôn giáo hoặc vô thần, 2% là tín đồ các giáo phái Kitô khác (Tin Lành, Chính Thống Giáo) và khoảng 6% theo các tôn giáo khác (Hồi Giáo, Phật Giáo, Hindu Giáo). Mặc dù vẫn là quốc gia đa số Công Giáo, mức độ thực hành tôn giáo đã suy giảm đáng kể — chỉ khoảng 25% dân số tham dự thánh lễ hằng tuần.

Cộng đồng Hồi Giáo tại Italy ước tính khoảng 2,5 triệu người, đa số là người nhập cư từ Maroc, Albania, Tunisia, Bangladesh và Pakistan. Cộng đồng Chính Thống Giáo tăng nhanh nhờ nhập cư từ Romania, Ukraine và Moldova — hiện đạt khoảng 1,5 triệu người. Cộng đồng Phật Giáo nhỏ nhưng đang tăng nhờ người nhập cư châu Á.

Italy chính thức không có quốc giáo từ sửa đổi Hiệp Ước Lateran năm 1984, nhưng Giáo Hội Công Giáo được hưởng quy chế pháp lý đặc biệt. Các tôn giáo khác cũng đã ký các hiệp định riêng (intesa) với nhà nước Italy đảm bảo quyền hành đạo, ngoại trừ Hồi Giáo chưa có hiệp định chính thức.

Cộng đồng người Việt tại Italy

Cộng đồng người Việt tại Italy có quy mô khoảng 5.000–7.000 người theo các ước tính của Đại Sứ Quán Việt Nam tại Rome. Đây là cộng đồng người Việt nhỏ so với các quốc gia châu Âu khác như Đức, Pháp, Cộng Hòa Czech hay Ba Lan, nhưng đang tăng dần qua các kênh du học, lao động chuyên môn và đoàn tụ gia đình.

Cộng đồng tập trung chủ yếu tại Rome, Milan, Florence, Bologna và Naples — nơi có các đại học lớn và cơ hội việc làm trong ngành du lịch, nhà hàng, dệt may. Một bộ phận đáng kể là du học sinh tại các đại học hàng đầu Italy như Politecnico di Milano, Sapienza, Bologna và Bocconi. Một bộ phận khác là lao động trong các ngành chuyên môn cao (kỹ thuật, công nghệ thông tin, thiết kế thời trang) và ngành dịch vụ.

Hội Người Việt Nam tại Italy và các nhóm cộng đồng tại các thành phố lớn duy trì các hoạt động văn hóa truyền thống Việt như Tết Nguyên Đán và Quốc Khánh. Quan hệ Việt – Italy được nâng cấp thành Đối Tác Chiến Lược năm 2013, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác giáo dục, lao động và đầu tư song phương.

Đối với người Việt: Cơ hội định cư và lao động trong bối cảnh nhân khẩu học Italy

Đối với người Việt cân nhắc Italy như điểm đến lao động hoặc định cư, bối cảnh nhân khẩu học Italy hiện tại tạo ra nhiều cơ hội thực tế. Lực lượng lao động đang thu hẹp do già hóa dân số khiến Italy phải mở rộng hạn ngạch nhập cư lao động hợp pháp. Decreto Flussi 2026 đã tăng đáng kể chỉ tiêu thị thực cho lao động ngành điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, nông nghiệp, du lịch – nhà hàng – khách sạn, xây dựng và logistics.

Đối với lao động chuyên môn cao và sinh viên tốt nghiệp đại học Italy, các ngành thiếu hụt lớn gồm công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện, y tế (đặc biệt điều dưỡng và bác sỹ chuyên khoa). Theo dữ liệu Bộ Lao Động Italy, các thành phố Milan, Rome, Bologna và Turin đang tích cực tuyển dụng lao động nước ngoài có kỹ năng. Mức lương khởi điểm cho lao động chuyên môn từ 1.800–2.500 euro/tháng, cao hơn nhiều so với mức trung bình các nước Đông Nam Á.

Đối với lộ trình định cư dài hạn, người Việt có thể tận dụng nhiều con đường phù hợp: thị thực lao động (Visto per Lavoro Subordinato) cho người có hợp đồng lao động, thị thực tự làm chủ cho doanh nhân và freelancer, Investor Visa Italy với ngưỡng vốn từ 250.000 euro. Sau 5 năm cư trú liên tục có thể xin Giấy Phép Cư Trú Dài Hạn EU, sau 10 năm có thể xin nhập tịch Italy.

Bối cảnh dân số già hóa cũng tạo cơ hội đặc biệt cho người Việt trong các lĩnh vực dịch vụ chăm sóc và đầu tư bất động sản. Nhu cầu badanti (người chăm sóc người cao tuổi tại nhà) rất lớn — một bộ phận đáng kể người nước ngoài tại Italy đang làm việc trong ngành này. Đầu tư bất động sản tại các vùng đang mất dân số có thể tận dụng các chương trình “1 euro home” hoặc ưu đãi thuế đặc biệt cho người định cư mới.