Trạng thái duy trì (Maintained Status)

Maintained Status — trước đây gọi là Implied Status (trạng thái ngầm định) — là một trong những khái niệm quan trọng nhất mà cư dân tạm thời tại Canada cần hiểu rõ. Đây là quy định cho phép người lao động, sinh viên và du khách tiếp tục ở lại Canada hợp pháp sau khi giấy phép cũ hết hạn, trong khi chờ Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) xử lý hồ sơ gia hạn.

Ngày 28/05/2025, IRCC thay đổi đáng kể quy định về Maintained Status — đặc biệt đối với người nộp nhiều hồ sơ gia hạn liên tiếp. Bài viết này giải thích cơ chế hoạt động, điều kiện áp dụng, quyền lợi và hạn chế, thay đổi mới nhất, và cách xử lý khi mất trạng thái.

Maintained Status là gì?

Maintained Status là quyền pháp lý cho phép cư dân tạm thời tiếp tục ở lại Canada và duy trì các hoạt động được phép (làm việc, học tập, hoặc lưu trú) theo đúng điều kiện của giấy phép cũ, khi đáp ứng đủ 2 điều kiện:

Thứ nhất, đã nộp đơn xin gia hạn hoặc thay đổi giấy phép trước khi giấy phép hiện tại hết hạn. Thứ hai, tiếp tục ở lại Canada trong suốt thời gian chờ quyết định từ IRCC.

Maintained Status được quy định tại Mục R183(5) của Quy chế Di trú và Bảo vệ Người tị nạn (Immigration and Refugee Protection Regulations — IRPR) và được cấp tự động — không cần nộp đơn riêng.

Ví dụ: một người lao động nước ngoài có giấy phép lao động (work permit) hết hạn ngày 01/06/2026. Nếu người đó nộp đơn gia hạn ngày 15/05/2026 (trước ngày hết hạn), họ tự động được Maintained Status — có thể tiếp tục làm việc theo đúng điều kiện giấy phép cũ cho đến khi IRCC ra quyết định (phê duyệt hoặc từ chối).

Maintained Status áp dụng cho ai

Maintained Status áp dụng cho 3 nhóm cư dân tạm thời chính tại Canada.

• Người lao động (Work Permit holders): được tiếp tục làm việc theo điều kiện giấy phép lao động cũ — cùng chủ lao động, cùng vị trí, cùng địa điểm. Không được thay đổi chủ lao động hoặc vị trí nếu đơn gia hạn chỉ là gia hạn giấy phép hiện tại.
• Sinh viên (Study Permit holders): được tiếp tục học tập theo điều kiện giấy phép du học cũ — cùng trường, cùng chương trình. Quyền làm thêm (off-campus work) vẫn được duy trì nếu giấy phép cũ cho phép.
• Du khách (Visa cư trú tạm thời holders): được tiếp tục lưu trú tại Canada, nhưng không được làm việc hoặc học tập (trừ khi có giấy phép riêng).

Thay đổi quan trọng từ 28/05/2025

Ngày 28/05/2025, IRCC thay đổi đáng kể hướng dẫn xử lý Maintained Status đối với người nộp nhiều hồ sơ gia hạn liên tiếp. Thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến hàng chục ngàn cư dân tạm thời tại Canada.

Trước 28/05/2025

Theo quy định cũ, nếu một người nộp đơn gia hạn đầu tiên (trước khi giấy phép hết hạn) rồi tiếp tục nộp đơn thứ hai trong khi đang ở trạng thái Maintained Status, đơn thứ hai vẫn có thể giữ cho họ quyền lưu trú tại Canada — ngay cả khi đơn đầu tiên bị từ chối. Tuy nhiên, quyền làm việc hoặc học tập có thể bị mất nếu đơn đầu tiên bị từ chối.

Từ 28/05/2025

Theo quy định mới, nếu đơn thứ hai được nộp sau khi giấy phép gốc đã hết hạn và đơn đầu tiên bị từ chối, đơn thứ hai sẽ tự động bị từ chối và trả lại. Người đó mất Maintained Status ngay lập tức và không còn ở lại Canada hợp pháp.

Tuy nhiên, nếu đơn thứ hai được nộp trước khi giấy phép gốc hết hạn, Maintained Status vẫn được duy trì trong khi IRCC xử lý — dù đơn đầu tiên bị từ chối. Nhưng người đó không được phép làm việc hoặc học tập cho đến khi đơn thứ hai được phê duyệt.

Khi Maintained Status kết thúc

Maintained Status kết thúc khi một trong các sự kiện sau xảy ra: IRCC ra quyết định phê duyệt (người đó nhận giấy phép mới), IRCC ra quyết định từ chối (người đó mất quyền ở lại theo Maintained Status), hoặc người đó rời khỏi Canada trong khi hồ sơ đang xử lý.

Rời khỏi Canada là rủi ro lớn. Nếu rời Canada trong khi đang ở Maintained Status, quyền quay lại Canada không được đảm bảo — đặc biệt nếu hồ sơ bị từ chối trong thời gian ở nước ngoài. Khuyến nghị mạnh mẽ: không rời Canada khi đang ở Maintained Status trừ khi tuyệt đối cần thiết.

Mất trạng thái: Restoration of Status

Nếu giấy phép hết hạn mà chưa nộp đơn gia hạn, hoặc nếu hồ sơ gia hạn bị từ chối, cư dân tạm thời sẽ bị coi là “hết trạng thái” (out of status). Khi đó, có 90 ngày kể từ ngày hết hạn để nộp đơn xin khôi phục trạng thái (Restoration of Status) theo Mục R.182 IRPR. Trong một số trường hợp đặc biệt, IRCC có thể cấp giấy phép cư trú tạm thời (TRP).

Trong thời gian chờ khôi phục, người đó không được làm việc hoặc học tập — chỉ được lưu trú. Chi phí khôi phục trạng thái bao gồm phí khôi phục ($246,25 CAD) cộng phí giấy phép tương ứng (ví dụ: $100 CAD cho Visitor Record, $155 CAD cho Work Permit). Đơn xin khôi phục cần bao gồm thư giải trình nêu rõ lý do mất trạng thái và chứng minh khả năng tài chính tự trang trải trong thời gian chờ quyết định.

Sau 90 ngày: nếu không nộp đơn khôi phục trong vòng 90 ngày, IRCC có thể yêu cầu rời Canada. Ở lại Canada khi đã hết trạng thái và quá 90 ngày có thể dẫn đến lệnh trục xuất (Removal Order) với hậu quả lâu dài đối với mọi hồ sơ di trú tương lai.

Maintained Status và hồ sơ thường trú nhân (PR)

Một hiểu lầm phổ biến: nộp đơn xin thường trú nhân (PR) không cấp Maintained Status. Hồ sơ PR là quy trình di trú (immigration), không phải gia hạn trạng thái tạm thời (temporary resident). Nếu giấy phép tạm thời (work permit, study permit, visitor record) sắp hết hạn mà hồ sơ PR vẫn đang xử lý, người đó phải gia hạn giấy phép tạm thời riêng — không thể dựa vào hồ sơ PR đang chờ để ở lại hợp pháp.

Nếu giấy phép tạm thời hết hạn trong khi chờ PR mà không gia hạn, người đó sẽ mất trạng thái tạm thời — dù hồ sơ PR vẫn đang được xử lý. Điều này có thể gây phức tạp nghiêm trọng cho hồ sơ PR và cuộc sống hàng ngày (không thể làm việc, không thể mở tài khoản ngân hàng mới, v.v.).

Mẹo thực tế để bảo vệ Maintained Status

• Nộp đơn gia hạn sớm. Không chờ đến ngày cuối cùng — nộp ít nhất 3–4 tháng trước ngày hết hạn giấy phép. Hệ thống IRCC có thể gặp sự cố kỹ thuật, và hồ sơ cần thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng.
• Lưu bằng chứng nộp đơn. Giữ email xác nhận, biên lai thanh toán phí, và ảnh chụp màn hình xác nhận từ tài khoản IRCC. Đây là bằng chứng pháp lý duy nhất chứng minh Maintained Status nếu bị kiểm tra.
• Không rời Canada. Duy trì sự hiện diện tại Canada trong suốt thời gian chờ quyết định. Nếu buộc phải rời Canada, tham vấn tư vấn di trú chuyên nghiệp (RCIC hoặc luật sư di trú) trước khi đi.
• Theo dõi quy định cập nhật. IRCC thay đổi hướng dẫn nội bộ không cần thông qua Quốc hội — như thay đổi ngày 28/05/2025 chỉ là cập nhật hướng dẫn cho viên chức xử lý, không phải sửa đổi luật. Người lao động và sinh viên quốc tế cần theo dõi thường xuyên qua IRCC website chính thức hoặc các nguồn tin di trú uy tín.
• Không tự ý tiếp tục làm việc sau khi bị từ chối. Nếu hồ sơ gia hạn bị từ chối, Maintained Status kết thúc ngay tại thời điểm quyết định từ chối. Tiếp tục làm việc hoặc học tập sau khi bị từ chối mà không có giấy phép mới là vi phạm Đạo luật Di trú và Bảo vệ Người tị nạn (IRPA) — có thể dẫn đến cấm nhập cảnh 5 năm vì khai sai thông tin, và nhận thư yêu cầu giải trình (PFL) trước khi bị từ chối chính thức.

Kết luận

Maintained Status là “lưới an toàn” quan trọng trong hệ thống di trú Canada, bảo vệ quyền lợi pháp lý của cư dân tạm thời trong khi chờ IRCC xử lý hồ sơ gia hạn. Tuy nhiên, quy định mới từ tháng 5/2025 thắt chặt đáng kể điều kiện áp dụng — đặc biệt đối với người nộp nhiều hồ sơ liên tiếp.

Nguyên tắc cốt lõi vẫn không đổi: nộp đơn gia hạn trước khi giấy phép hết hạn, luôn ở lại Canada trong thời gian chờ, và ngừng ngay mọi hoạt động (làm việc, học tập) nếu hồ sơ bị từ chối. Sai lầm về thời điểm nộp hồ sơ — dù chỉ chậm 1 ngày — có thể dẫn đến mất trạng thái, mất quyền làm việc, và phức tạp hóa mọi hồ sơ di trú tương lai.