Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất miễn thuế 20 năm thu nhập từ nước ngoài

Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan ngày 24/04/2026 công bố gói cải cách đầu tư-thuế tại sự kiện “Türkiye Century Strong Center for Investment Program” tổ chức ở Văn phòng Dolmabahçe, Istanbul. Gói biện pháp đề xuất miễn thuế Thổ Nhĩ Kỳ trong 20 năm đối với thu nhập từ nước ngoài và lãi vốn dành cho cá nhân đủ điều kiện chuyển đến cư trú tại nước này. Đề xuất chưa thành luật và còn chờ Quốc hội thông qua.

Cơ chế miễn thuế cá nhân 20 năm

Theo nội dung đề xuất, cá nhân không phải là cư dân thuế Thổ Nhĩ Kỳ trong 3 năm gần nhất sẽ có thể chuyển đến cư trú và không phải chịu thuế Thổ Nhĩ Kỳ đối với thu nhập từ nước ngoài và lãi vốn trong 20 năm. Chỉ thu nhập phát sinh trong nước mới chịu thuế tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Tổng thống Erdoğan cho biết cá nhân đủ điều kiện cũng được hưởng mức thuế thừa kế và quà tặng cố định 1%, thay cho hệ thống thuế lũy tiến hiện hành. Mức thuế thu nhập cá nhân hiện tại của Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng thang lũy tiến từ 15% đến 40%.

Tác động đối với chương trình đầu tư quốc tịch

Chương trình đầu tư quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ hiện cho phép nhà đầu tư mua bất động sản tối thiểu 400.000 USD và giữ trong 3 năm để được cấp quốc tịch. Nếu đề xuất được Quốc hội thông qua, người sở hữu CBI trở thành cư dân thuế tại Thổ Nhĩ Kỳ, vốn hiện đối mặt với thuế suất lũy tiến 15-40% trên thu nhập toàn cầu, sẽ được miễn hoàn toàn thuế đối với thu nhập từ nước ngoài.

Theo phân tích trên Türkiye Today, đề xuất này sẽ thêm chiều cạnh tài chính cho chương trình CBI Thổ Nhĩ Kỳ vốn trước đây chủ yếu được biết đến nhờ tốc độ xử lý, tiếp cận bất động sản, và mức di chuyển tự do của hộ chiếu. Theo các nguồn pháp lý, người sở hữu CBI chưa từng là cư dân thuế tại Thổ Nhĩ Kỳ trong 3 năm trước có thể đủ điều kiện hưởng miễn thuế 20 năm, nhưng văn bản luật cuối cùng sẽ quyết định phạm vi áp dụng.

So sánh với các chế độ thuế ưu đãi tại châu Âu

Đề xuất 20 năm của Thổ Nhĩ Kỳ vượt thời gian áp dụng của các chế độ tương đương tại châu Âu. Theo Türkiye Today và bne IntelliNews, chế độ thuế khoán một lần của Ý hiện kéo dài tối đa 15 năm với mức 300.000 EUR/năm (đã tăng từ 200.000 EUR theo Luật Ngân sách 2026). Chế độ phi nội địa cư trú (non-dom) của Hy Lạp cũng kéo dài tối đa 15 năm và yêu cầu thuế khoán 100.000 EUR/năm. Chế độ Ưu đãi Thuế cho Nghiên cứu Khoa học và Đổi mới (IFICI) của Bồ Đào Nha — thường gọi là NHR 2.0 — cấp ưu đãi 10 năm.

Khác biệt quan trọng là đề xuất Thổ Nhĩ Kỳ không yêu cầu thuế khoán hằng năm trên thu nhập từ nước ngoài, trong khi các chế độ EU đều có khoản phí cố định.

Cải cách thuế doanh nghiệp song song

Bên cạnh chế độ cá nhân, gói biện pháp bao gồm các điều chỉnh thuế doanh nghiệp. Theo Daily Sabah, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp xuất khẩu sản xuất sẽ giảm từ mức chuẩn 25% xuống 9%. Doanh nghiệp xuất khẩu khác được hưởng mức 14%.

Đối với hoạt động thương mại quá cảnh và môi giới giao dịch hàng hóa qua biên giới, mức khấu trừ thu nhập 50% hiện hành sẽ được nâng lên 100% cho doanh nghiệp hoạt động trong Trung tâm Tài chính Istanbul (IFC), tức miễn thuế hoàn toàn loại thu nhập này. Doanh nghiệp ngoài IFC nhận miễn 95% lợi nhuận từ thương mại quá cảnh. Trụ sở khu vực điều hành từ Thổ Nhĩ Kỳ được hưởng cơ chế miễn 95-100% trong 20 năm.

Erdoğan cũng cho biết Chính phủ sẽ ban hành cơ chế cho phép công dân Thổ Nhĩ Kỳ và doanh nghiệp hồi hương tài sản đang giữ ở nước ngoài — tiền mặt, vàng và chứng khoán — về Thổ Nhĩ Kỳ trong khung thời gian xác định và mức thuế ưu đãi.

Cơ chế một cửa và bối cảnh địa-kinh tế

Để đơn giản hóa thủ tục, Erdoğan công bố thiết lập cơ chế một cửa do Văn phòng Đầu tư và Tài chính của Tổng thống điều phối, tích hợp toàn bộ thủ tục hành chính: đăng ký doanh nghiệp, giấy phép lao động, khai thuế, ưu đãi đất đai và phê duyệt tác động môi trường.

Theo bne IntelliNews, thời điểm công bố không ngẫu nhiên. Cuộc chiến Iran đã làm hư hại hạ tầng tại Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE), Ả Rập Xê Út và Qatar, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ — được phòng thủ bởi hệ thống phòng không NATO — về cơ bản không bị ảnh hưởng. Theo Türkiye Today, Tổng thống Erdoğan mô tả Thổ Nhĩ Kỳ là “đảo ổn định” trong khu vực và là “căn cứ không thể thiếu của các hành lang năng lượng và thương mại của khu vực”.

Bộ trưởng Tài chính Mehmet Şimşek đã xác nhận trước đó rằng Chính phủ đang chuẩn bị các biện pháp ưu đãi “radical” để thu hút vốn quốc tế. Bloomberg đưa tin ngày 08/04/2026 rằng Bộ Tài chính đang dự thảo luật mở rộng các ưu đãi của IFC cho doanh nghiệp nước ngoài trên toàn quốc.

Trạng thái pháp lý và lưu ý

Toàn bộ gói biện pháp vẫn ở giai đoạn đề xuất. Theo Türkiye Today, các biện pháp sẽ được trình Quốc hội nhưng chưa có ngày cụ thể được ấn định. Tổng thống Erdoğan mô tả gói biện pháp là “bước đi cấp tiến” và khẳng định Chính phủ “quyết tâm đưa Thổ Nhĩ Kỳ thành trung tâm thu hút toàn cầu”.

Đối với khách hàng đang quan tâm chương trình CBI Thổ Nhĩ Kỳ hoặc cân nhắc chuyển cư trú thuế, văn bản luật cuối cùng và quy định triển khai sẽ quyết định phạm vi đủ điều kiện thực tế, đặc biệt liên quan đến: định nghĩa “cư dân thuế trong 3 năm gần nhất”, danh mục thu nhập được miễn (cổ tức, lãi tiền gửi, lãi vốn, tiền lương, tiền lương hưu), tương tác với hiệp định tránh đánh thuế hai lần, và cơ chế đăng ký tham gia chế độ.