Quan hệ quốc tế Singapore

Mặc dù chỉ có diện tích khoảng 735 km² và dân số hơn 6 triệu người, Singapore đóng một vai trò vượt xa quy mô địa lý của mình trong hệ thống quốc tế. Từ năm 1965 khi giành độc lập, đảo quốc đã xây dựng được mạng lưới ngoại giao rộng khắp với hơn 190 quốc gia, đồng thời trở thành trụ sở của nhiều tổ chức quốc tế quan trọng tại châu Á – Thái Bình Dương.

Bài viết phân tích nguyên tắc cốt lõi trong chính sách đối ngoại, vị thế trong các tổ chức quốc tế, mối quan hệ với các cường quốc và đối tác chiến lược của Singapore, với điểm nhấn về quan hệ với Việt Nam đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2025.

Bài viết chi tiết về đất nước Singapore.

Nguyên tắc cốt lõi trong chính sách đối ngoại Singapore

Chính sách đối ngoại của Singapore dựa trên ba nguyên tắc chính được hình thành từ thời cố Bộ trưởng Ngoại giao Sinnathamby Rajaratnam và duy trì đến nay. Các nguyên tắc này đã giúp đảo quốc nhỏ bé tồn tại và phát triển trong môi trường địa chính trị phức tạp của khu vực.

Nguyên tắc thứ nhất là chủ nghĩa thực dụng và bảo vệ lợi ích quốc gia. Singapore không theo đuổi các giá trị ý thức hệ trong quan hệ quốc tế mà tập trung vào lợi ích kinh tế, an ninh và sự ổn định chiến lược. Quốc gia này duy trì quan hệ với mọi đối tác có thể mang lại lợi ích thiết thực, bất kể hệ thống chính trị của họ.

Nguyên tắc thứ hai là cân bằng giữa các cường quốc. Singapore đặc biệt cẩn trọng trong việc không nghiêng quá mức về phía bất kỳ cường quốc nào, đặc biệt là Hoa Kỳ và Trung Quốc. Chiến lược này được gọi là “không chọn phe” và là nền tảng giúp đảo quốc duy trì quan hệ chặt chẽ với cả hai siêu cường ngay cả khi căng thẳng giữa họ leo thang.

Nguyên tắc thứ ba là tôn trọng luật pháp quốc tế. Là một quốc gia nhỏ, Singapore phụ thuộc vào trật tự dựa trên luật lệ để đảm bảo chủ quyền và lợi ích của mình. Đảo quốc tích cực ủng hộ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), giải quyết tranh chấp bằng tòa án quốc tế và tuân thủ các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Singapore và ASEAN: Vai trò sáng lập và lãnh đạo khu vực

Singapore là một trong năm quốc gia sáng lập Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào ngày 08 tháng 8 năm 1967, cùng với Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan. Tuyên bố Bangkok đặt nền móng cho tổ chức khu vực có ảnh hưởng nhất Đông Nam Á hiện nay với 10 quốc gia thành viên.

Trong cấu trúc ASEAN, Singapore đóng vai trò là động lực thúc đẩy hội nhập kinh tế và đổi mới sáng tạo. Đảo quốc đã hai lần đảm nhiệm chức Chủ tịch ASEAN vào các năm 2007 và 2018. Vào năm 2026, Singapore tiếp tục đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, dẫn dắt khu vực qua các thách thức về kinh tế số, biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng.

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập vào năm 2015 với sự đóng góp lớn từ Singapore trong việc xây dựng các cơ chế và tiêu chuẩn. Đảo quốc cũng là trung tâm của nhiều sáng kiến khu vực như Khuôn khổ Hiệp định Kinh tế Số ASEAN, Mạng lưới Điện ASEAN và các chương trình kết nối hạ tầng.

Bên cạnh ASEAN, Singapore còn là thành viên của các diễn đàn rộng hơn như Hội nghị Cấp cao Đông Á, Diễn đàn Khu vực ASEAN và ASEAN+3. Trụ sở Ban Thư ký Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) cũng đặt tại Singapore từ năm 1992, cùng với Ban Thư ký Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương.

Quan hệ Singapore với Hoa Kỳ và Trung Quốc

Hoa Kỳ và Trung Quốc là hai đối tác lớn nhất trong quan hệ quốc tế Singapore xét cả về thương mại và ảnh hưởng chiến lược. Cách đảo quốc cân bằng giữa hai cường quốc này phản ánh chính xác chiến lược “không chọn phe” của ngoại giao Singapore.

Quan hệ với Hoa Kỳ đã được thiết lập từ ngày Singapore độc lập năm 1965. Năm 2026 đánh dấu 60 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Hiệp định Thương mại Tự do Hoa Kỳ – Singapore có hiệu lực từ năm 2004 là FTA đầu tiên của Hoa Kỳ với một quốc gia châu Á. Hợp tác quốc phòng cũng rất chặt chẽ, với việc Singapore cho phép Hải quân Hoa Kỳ tiếp cận các căn cứ logistics tại đảo quốc.

Tuy nhiên, năm 2025 chứng kiến căng thẳng mới khi chính quyền Hoa Kỳ áp thuế cơ bản 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Singapore như một phần của chính sách thuế quan đối ứng toàn cầu. Mặc dù mức thuế thấp hơn nhiều so với các đối tác khác, đây vẫn là một thử thách đối với quan hệ thương mại song phương.

Quan hệ Singapore – Trung Quốc cũng phát triển mạnh mẽ kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1990. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của đảo quốc. Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc – Singapore được nâng cấp nhiều lần, tạo nền tảng cho dòng chảy đầu tư và thương mại song phương vượt 150 tỷ SGD mỗi năm.

Một yếu tố đặc biệt là Singapore có cộng đồng người Hoa chiếm khoảng 74% dân số, tạo cầu nối văn hóa với Trung Quốc. Tuy nhiên, đảo quốc luôn nhấn mạnh bản sắc Singapore độc lập và không cho phép bất kỳ cường quốc nào tác động đến quyết định nội bộ thông qua kênh sắc tộc.

Quan hệ Singapore – Việt Nam: Đối tác Chiến lược Toàn diện

Quan hệ Việt Nam – Singapore là một trong những điểm sáng trong quan hệ quốc tế Singapore và là quan hệ song phương quan trọng đối với cả hai quốc gia. Vào ngày 12 tháng 3 năm 2025, hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện trong chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Đáng chú ý, Việt Nam là quốc gia ASEAN đầu tiên và duy nhất tính đến hiện tại được Singapore thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Điều này phản ánh tầm quan trọng đặc biệt mà Singapore đặt vào quan hệ với Việt Nam, vượt trên các đối tác khác trong khu vực Đông Nam Á.

Tính đến tháng 1 năm 2025, Singapore là nhà đầu tư ASEAN lớn nhất tại Việt Nam và là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ hai sau Hàn Quốc, với 3.951 dự án đang hoạt động và tổng vốn đăng ký 84,14 tỷ USD. Đầu tư trải rộng trên 18 trên 21 ngành kinh tế và 54 trên 63 tỉnh thành Việt Nam, tập trung vào sản xuất, bất động sản và năng lượng.

Mạng lưới Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) là biểu tượng tiêu biểu của hợp tác kinh tế song phương trong gần ba thập kỷ. Tính đến đầu năm 2026, đã có 20 khu VSIP tại 14 tỉnh thành Việt Nam, thu hút trên 18,7 tỷ USD vốn đầu tư và tạo việc làm cho hơn 300.000 lao động.

Trao đổi thương mại song phương đạt mức 9,16 tỷ USD năm 2022, hơn 9 tỷ USD năm 2023 và tăng 14,7% năm 2024. Trong hai tháng đầu năm 2025, kim ngạch thương mại đã vượt 4,9 tỷ USD, tăng 27,15% so với cùng kỳ năm trước. Singapore hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ tám của Việt Nam.

Quan hệ quốc tế Singapore với các tổ chức đa phương

Singapore là thành viên tích cực của hơn 60 tổ chức quốc tế và đa phương, đóng vai trò vượt xa quy mô của một quốc đảo nhỏ. Sự tham gia rộng khắp này thể hiện chiến lược ngoại giao đa phương vốn là nền tảng trong quan hệ quốc tế Singapore từ ngày độc lập đến nay.

Tại Liên Hợp Quốc, Singapore gia nhập với tư cách thành viên thứ 117 vào ngày 21 tháng 9 năm 1965, chỉ hơn một tháng sau khi tuyên bố độc lập. Đảo quốc đã hai lần được bầu làm thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, gần đây nhất là nhiệm kỳ 2001 – 2002. Singapore cũng tích cực đóng góp lực lượng cho các sứ mệnh gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc.

Trong lĩnh vực kinh tế và thương mại, Singapore là thành viên sáng lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 1995 và liên tục được đánh giá là một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới. Đảo quốc cũng tham gia các hiệp định kinh tế khu vực quan trọng như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Singapore là thành viên Khối Thịnh vượng chung từ năm 1965, Phong trào Không Liên Kết từ năm 1970, Tổ chức Hợp tác Tài chính Hồi giáo (IFSB) và nhiều cơ quan chuyên ngành khác. Đảo quốc cũng là quan sát viên tại nhiều tổ chức châu Âu và châu Mỹ Latinh.

Hộ chiếu Singapore và sức mạnh ngoại giao

Hộ chiếu Singapore liên tục được xếp hạng trong nhóm quyền lực nhất thế giới theo các chỉ số xếp hạng hộ chiếu quốc tế độc lập. Công dân Singapore có thể tiếp cận miễn thị thực hoặc thị thực tại cửa khẩu đến hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, một con số chỉ có vài quốc gia trên thế giới đạt được.

Sức mạnh của hộ chiếu Singapore phản ánh ba yếu tố: vị thế kinh tế phát triển hàng đầu thế giới, hệ thống pháp lý minh bạch được công nhận quốc tế và mạng lưới ngoại giao rộng khắp với các hiệp định miễn thị thực song phương. Đảo quốc đã ký các hiệp định miễn thị thực với hầu hết các nước phát triển và nhiều nền kinh tế đang phát triển.

Khi so sánh với hộ chiếu Việt Nam, khoảng cách về quyền lực hộ chiếu phản ánh sự khác biệt rõ rệt trong vị thế ngoại giao và mức độ hội nhập quốc tế giữa hai nước. Đây là một trong những lý do nhiều cá nhân và doanh nghiệp Việt Nam quan tâm đến lộ trình thường trú và quốc tịch Singapore để mở rộng cơ hội di chuyển toàn cầu.

Đối với người mang hộ chiếu Singapore, các thị trường quan trọng như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu Schengen, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc đều miễn thị thực hoặc cấp thị thực điện tử nhanh chóng. Đây là lợi ích đáng kể cho doanh nhân, nhà đầu tư và chuyên gia thường xuyên di chuyển quốc tế.

Tổng kết

Quan hệ quốc tế Singapore là minh chứng cho sức mạnh của ngoại giao thực dụng và chiến lược cân bằng trong môi trường địa chính trị phức tạp. Từ vị thế thành viên sáng lập ASEAN đến mạng lưới đối tác chiến lược trải rộng các châu lục, đảo quốc đã xây dựng được uy tín vượt xa quy mô địa lý của mình.

Đối với Việt Nam, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3 năm 2025 mở ra giai đoạn hợp tác mới sâu rộng hơn trên các lĩnh vực kinh tế số, năng lượng tái tạo, tín chỉ carbon và kết nối tài chính quốc tế. Đây là cơ hội quan trọng cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư hai nước tận dụng những thế mạnh bổ trợ lẫn nhau trong giai đoạn chuyển dịch kinh tế khu vực mạnh mẽ sắp tới.