Express Entry đề xuất cải tổ

Theo đề xuất thay đổi của chính phủ Canada (Ottawa) đối với Express Entry, mức thu nhập cao sẽ có trọng số lớn hơn kinh nghiệm làm việc tại Canada trong cuộc cạnh tranh giành thường trú nhân Canada.

Express Entry đề xuất cải tổ những gì?

Chi tiết thêm về đề xuất cải tổ hệ thống Express Entry — hệ thống định cư chủ lực của Canada dành cho lao động tay nghề — bao gồm việc cộng điểm cho người lao động có thu nhập cao (nằm trong đợt cải tổ tiêu chí tuyển chọn trên diện rộng), và chuẩn hóa điều kiện về kinh nghiệm làm việc — theo đó, ứng viên chỉ có kinh nghiệm làm việc ở nước ngoài sẽ được xem xét ngang bằng với ứng viên có kinh nghiệm làm việc tại Canada.

Các thay đổi chính được đề xuất bao gồm:

Gộp cả ba chương trình thành một diện duy nhất với bộ tiêu chí thống nhất, bao gồm:

• Chuẩn hóa điều kiện kinh nghiệm làm việc: 1 năm kinh nghiệm làm việc tích lũy (tại Canada hoặc nước ngoài) trong vòng 3 năm gần nhất;
• Chuẩn hóa yêu cầu ngoại ngữ: Điểm chuẩn ngôn ngữ Canada (CLB) 6 cho tất cả ứng viên;
• Đề xuất cải tổ các yếu tố của Hệ thống xếp hạng toàn diện (CRS), bao gồm loại bỏ hoặc điều chỉnh một số tiêu chí tính điểm như:
  • Có anh chị em ruột tại Canada;
  • Có bằng cấp sau trung học tại Canada;
  • Có khả năng tiếng Pháp.
• Tái áp dụng điểm lời mời làm việc dưới dạng yếu tố CRS mới mang tên “Nghề thu nhập cao” (High Wage Occupation); và
• Loại bỏ hoàn toàn lưới 67 điểm được sử dụng trong Chương trình tay nghề liên bang (FSWP).

Những chi tiết này đến từ bộ tài liệu trình chiếu mà Bộ Di Trú, Tị Nạn và Quốc Tịch Canada (IRCC) chia sẻ với các luật sư di trú trong các buổi tham vấn gần đây, và nay đã được công bố rộng rãi.

Các đề xuất này dựa trên những tín hiệu mà IRCC đã phát đi đầu tuần này trong Kế hoạch pháp quy dự kiến: 2026-2028 (Forward Regulatory Plan: 2026-2028), trong đó tiết lộ ý định của bộ này về việc chấm dứt FSWP, Chương trình kinh nghiệm Canada (CEC) và Chương trình tay nghề nhóm thợ liên bang (FSTP).

Các đề xuất này chưa được chốt cuối cùng. IRCC dự kiến sẽ tổ chức tham vấn công khai vào mùa xuân 2026 trước khi quyết định các bước tiếp theo.

Điều kiện mới cho chương trình hợp nhất

Theo hệ thống hiện tại, mỗi chương trình Express Entry có bộ tiêu chí xét duyệt riêng.

Đề xuất của IRCC sẽ thay thế những tiêu chí này bằng một bộ yêu cầu duy nhất:

• Học vấn: Tất cả ứng viên cần có tối thiểu bằng tốt nghiệp trung học hoặc tương đương, được xác minh thông qua Đánh giá bằng cấp giáo dục (ECA). Hiện tại, học vấn chỉ là yêu cầu tối thiểu của FSWP.
• Ngoại ngữ: Tất cả ứng viên cần đạt CLB 6 (hoặc NCLC 6 đối với tiếng Pháp) trên cả 4 kỹ năng, bất kể loại ngành nghề. Theo hệ thống hiện tại, yêu cầu ngôn ngữ tối thiểu dao động từ CLB/NCLC:
  • 4-5 đối với ứng viên FSTP;
  • 5-7 đối với ứng viên CEC (tùy theo ngành nghề chính); và
  • 7 đối với ứng viên FSWP;
• Kinh nghiệm làm việc: Ứng viên cần có 1 năm kinh nghiệm làm việc tích lũy ở ngành nghề thuộc TEER 0 đến 3, đạt được trong vòng 3 năm gần nhất. Kinh nghiệm này có thể là tại Canada hoặc nước ngoài. Việc chuyển từ “liên tục” sang “tích lũy” là điểm đáng chú ý — nghĩa là ứng viên có thể cộng dồn các khoảng thời gian làm việc ngắn hơn để đáp ứng yêu cầu.
• Lời mời làm việc: Lời mời làm việc sẽ không còn là yêu cầu tối thiểu nữa. Hiện tại, ứng viên FSTP phải có lời mời làm việc hợp lệ hoặc giấy chứng nhận trình độ (certificate of qualification).
• Lưới 67 điểm của FSWP: Lưới chấm điểm dùng để sàng lọc ứng viên FSWP sẽ bị loại bỏ hoàn toàn.

IRCC cho biết việc tuyển chọn theo nhóm ngành (category-based selection) sẽ tiếp tục được duy trì, giữ linh hoạt cho các đợt công bố kết quả Express Entry theo tiếng Pháp và các đợt công bố kết quả Express Entry nhắm vào các ngành nghề thiếu hụt lao động.

CRS sẽ thay đổi như thế nào

Bộ tài liệu trình chiếu cũng nêu ra những thay đổi đề xuất về cách ứng viên được xếp hạng trong danh sách Express Entry:

• Kinh nghiệm làm việc tại Canada: Hiện nay có giá trị tối đa 80 điểm, yếu tố này sẽ được tái cấu trúc để tích hợp thêm yếu tố Nghề thu nhập cao mới và lời mời làm việc cho các ngành nghề thu nhập cao (xem chi tiết bên dưới).
• Yếu tố Nghề thu nhập cao: Đây là bổ sung quan trọng nhất. Ứng viên có kinh nghiệm làm việc tại Canada hoặc có lời mời làm việc ở các ngành nghề có thu nhập cao hơn mức lương trung vị quốc gia sẽ nhận thêm điểm CRS. IRCC đề xuất ba bậc dựa trên mức chênh lệch thu nhập so với mức trung vị:
  • 1,3 lần (ví dụ: chuyên viên phân tích tài chính);
  • 1,5 lần (ví dụ: kỹ sư và giáo viên); và
  • 2 lần (ví dụ: bác sỹ và giáo sư).
• Danh sách các ngành nghề đủ điều kiện sẽ được cập nhật định kỳ.
• Điểm lời mời làm việc: Bị loại khỏi CRS vào tháng 3/2025, điểm lời mời làm việc sẽ quay trở lại — nhưng chỉ dành cho ứng viên thuộc các ngành nghề thu nhập cao như đã nêu trên. Đáng chú ý, IRCC cho biết sẽ tính điểm này dựa trên thu nhập của ngành nghề — tức mức lương điển hình của một ngành nghề nhất định — thay vì thu nhập cá nhân của ứng viên. Bộ này cho biết cách tiếp cận này giúp giảm rủi ro về tính toàn vẹn.
• Khả năng chuyển đổi kỹ năng (Skills transferability): Hiện có giá trị tối đa 100 điểm, yếu tố này sẽ ghi nhận tốt hơn các chứng chỉ nghề. Điểm kinh nghiệm làm việc nước ngoài sẽ được giữ lại.
• Nâng cao việc công nhận giấy phép hành nghề tại Canada: Người sở hữu Giấy chứng nhận trình độ trong ngành nghề thuộc diện Red Seal sẽ được ghi nhận tốt hơn theo hệ thống mới. IRCC cũng đang nghiên cứu việc công nhận các ngành nghề được quản lý khác và xem xét cộng điểm cho kinh nghiệm học nghề tại nơi làm việc.

Các yếu tố được đề xuất loại bỏ hoặc điều chỉnh

Theo IRCC, các yếu tố tính điểm sau đây trong CRS là “những chỉ báo yếu hơn về kết quả kinh tế của ứng viên”. Do đó, bộ này đang xem xét loại bỏ hoặc điều chỉnh các yếu tố sau:

• Điểm thưởng tiếng Pháp: Hiện tại từ 25 đến 50 điểm;
• Học tập tại Canada: Hiện tại từ 15 đến 30 điểm;
• Anh chị em ruột tại Canada: Hiện tại 15 điểm; và
• Điểm vợ/chồng: Hiện tại tối đa 40 điểm.

Đề cử tỉnh bang/vùng lãnh thổ (hiện có giá trị 600 điểm) cũng nằm trong số các yếu tố tính điểm mà IRCC sẽ xem xét điều chỉnh hoặc loại bỏ, mặc dù đây là chỉ báo mạnh về thành công kinh tế. Điều này có khả năng là do chính phủ liên bang đã tổ chức các đợt công bố kết quả Express Entry chuyên biệt chọn ứng viên khai báo có đề cử tỉnh bang trong hồ sơ — về cơ bản tạo ra sự trùng lặp trong quy trình tuyển chọn khi cộng thêm điểm cho chính các ứng viên này.

Khả năng các thay đổi này có hiệu lực đến đâu?

Các đề xuất này đang ở giai đoạn sơ khởi. IRCC lần đầu phát tín hiệu về những thay đổi này trong kế hoạch pháp quy dự kiến vào ngày 01/04/2026, và các buổi tham vấn với các bên liên quan và công chúng dự kiến diễn ra vào mùa xuân 2026.

Chưa có mốc thời gian triển khai nào được công bố.

Tuy nhiên, IRCC đã thực hiện theo các sáng kiến khác được liệt kê trong kế hoạch pháp quy dự kiến. Đề xuất cập nhật các quy định phí lỗi thời trong kế hoạch đã dẫn đến việc tăng phí thường trú nhân có hiệu lực từ ngày 30/04/2026, và tăng phí quốc tịch có hiệu lực từ ngày 31/03/2026.

Tuy nhiên, phạm vi của các thay đổi Express Entry này lớn hơn nhiều so với việc cập nhật phí. Việc hợp nhất ba chương trình và cải tổ CRS sẽ đòi hỏi các sửa đổi pháp quy đáng kể. Việc IRCC chia sẻ các đề xuất chi tiết với các luật sư di trú và tìm kiếm ý kiến từ các bên liên quan cho thấy bộ này nghiêm túc trong việc thúc đẩy — nhưng quy mô của cải cách này đồng nghĩa với việc triển khai có thể mất khá nhiều thời gian.