Đầu tư quốc tịch Vanuatu

Đầu tư quốc tịch Vanuatu là một trong những chương trình nhập tịch nhanh nhất thế giới hiện nay, với thời gian xử lý chỉ 30–60 ngày và mức đóng góp tối thiểu $130.000 USD cho một cá nhân. Tuy nhiên, bối cảnh chương trình đã thay đổi đáng kể sau khi Liên Minh Châu Âu chính thức thu hồi quyền miễn thị thực Schengen đối với công dân Vanuatu vào tháng 12/2024. Bài viết phân tích thực trạng chương trình, chi phí, quy trình và những rủi ro mà nhà đầu tư cần cân nhắc trước khi quyết định.

Tổng quan chương trình đầu tư quốc tịch Vanuatu

Vanuatu là quốc đảo nhỏ ở Nam Thái Bình Dương, là quốc gia duy nhất trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương có chương trình đầu tư nhận quốc tịch chính thức. Chương trình hiện hành mang tên Development Support Program (DSP), được thành lập năm 2017 thay thế cho chương trình VERP cũ.

Cơ quan quản lý là Ủy Ban Quốc Tịch Vanuatu (Vanuatu Citizenship Commission – VCC), hoạt động dưới khung pháp lý của Citizenship Act (Cap 112). Theo thông tin chính thức từ Văn Phòng Quốc Tịch Vanuatu, tất cả hồ sơ phải được nộp thông qua đại lý được chỉ định (Designated Agent) — không có kênh nộp trực tiếp.

Bên cạnh DSP, Vanuatu còn có thêm hai phương án khác: chương trình CIIP (Capital Investment Immigration Plan) và REO (Real Estate Option). Tuy nhiên CIIP đã bị tạm ngưng từ 17/03/2025 theo thông báo chính thức của Citizenship Commission, hiện chỉ DSP và REO còn hoạt động.

Các phương án đầu tư và chi phí 2026

DSP yêu cầu nhà đầu tư đóng góp một khoản không hoàn lại vào quỹ hỗ trợ phát triển của chính phủ Vanuatu. Mức đóng góp được phân chia theo cấu trúc gia đình của người nộp đơn.

Cấu trúc phí DSP cơ bản như sau:

• Đương đơn chính: $130.000 USD
• Đương đơn chính kèm vợ/chồng: $150.000 USD
• Gia đình 4 người (cha mẹ + 2 con): $180.000 USD
• Phụ thuộc thêm trên 18 tuổi: $25.000 USD/người
• Phụ thuộc dưới 18 tuổi: $15.000 USD/người

Ngoài khoản đóng góp chính, ứng viên cần thanh toán các phí khác bao gồm phí thẩm định (due diligence), phí xử lý hồ sơ, phí cấp hộ chiếu và phí dịch vụ của đại lý được chỉ định. Tổng chi phí thực tế thường cao hơn mức đóng góp tối thiểu khoảng 10–15%.

Phương án REO cho phép mua bất động sản từ các dự án được phê duyệt với giá tối thiểu $200.000 USD, kết hợp với khoản đóng góp bổ sung. Tuy nhiên số lượng dự án được phê duyệt hiện rất hạn chế và phương án này ít được sử dụng so với DSP.

Điều kiện và yêu cầu đối với người nộp đơn

Ứng viên muốn đầu tư quốc tịch Vanuatu phải đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

• Độ tuổi từ 18 đến 65
• Không có tiền án tiền sự, không trong danh sách truy nã của Interpol
• Không bị từ chối thị thực từ các quốc gia có hiệp định miễn thị thực với Vanuatu
• Chứng minh tài sản ròng cá nhân hoặc chung tối thiểu $250.000 USD
• Nguồn vốn đầu tư hợp pháp, có thể truy xuất nguồn gốc
• Vượt qua quy trình thẩm định nâng cao do đại lý được chỉ định thực hiện

Chương trình không yêu cầu cư trú thực tế tại Vanuatu trước, trong hoặc sau khi nhập tịch. Ứng viên cũng không phải tham gia phỏng vấn, không cần biết tiếng Anh hay tiếng Bislama, và toàn bộ quy trình có thể hoàn tất từ xa. Đây là một trong những điểm hấp dẫn nhất của chương trình so với các chương trình tay nghề hoặc cư trú dài hạn truyền thống.

Tất cả người phụ thuộc từ 16 tuổi trở lên đều phải qua thẩm định an ninh độc lập. Cha mẹ phụ thuộc tài chính hoàn toàn vào đương đơn chính từ 65 tuổi cũng có thể được đưa vào hồ sơ.

Quy trình đầu tư quốc tịch Vanuatu

Quy trình nhập tịch Vanuatu được đánh giá là một trong những quy trình nhanh nhất thế giới, với thời gian xử lý trung bình chỉ 30–60 ngày từ khi nộp đơn đầy đủ.

Các bước cơ bản gồm:

1. Tư vấn ban đầu và lựa chọn đại lý được chỉ định (Designated Agent)
2. Chuẩn bị và nộp hồ sơ qua đại lý — không thể nộp trực tiếp lên VCC
3. Thẩm định ban đầu và chờ thư chấp thuận về nguyên tắc (Approval in Principle) trong khoảng 2 tuần
4. Sau khi nhận thư chấp thuận, thanh toán toàn bộ khoản đóng góp đầu tư
5. Nhận thư chấp thuận cấp quốc tịch chính thức trong 2 tuần tiếp theo
6. Tuyên thệ và nhận hộ chiếu Vanuatu

Cần lưu ý quan trọng: không thanh toán khoản đầu tư trước khi nhận được thư chấp thuận về nguyên tắc. Đây là biện pháp bảo vệ tài chính cho ứng viên, vì nếu hồ sơ bị từ chối ở giai đoạn thẩm định, ứng viên chỉ mất phí thẩm định mà không mất toàn bộ khoản đóng góp.

Tác động từ quyết định EU thu hồi miễn thị thực Schengen

Đây là yếu tố quan trọng nhất mà bất kỳ nhà đầu tư nào quan tâm đến đầu tư quốc tịch Vanuatu cần hiểu rõ. Ngày 12/12/2024, Hội Đồng Liên Minh Châu Âu đã chính thức chấm dứt vĩnh viễn quyền miễn thị thực Schengen đối với công dân Vanuatu, sau hai năm áp dụng biện pháp tạm ngưng.

Quyết định này được ban hành dưới dạng Quy Định (EU) 2025/11, có hiệu lực ngày 14/01/2025. Lý do chính được EU đưa ra là chương trình đầu tư nhận quốc tịch của Vanuatu gây ra rủi ro an ninh và di cư cho khối, đặc biệt là khả năng công dân nước thứ ba lợi dụng để né tránh thủ tục visa Schengen.

Hệ quả thực tế đối với người sở hữu hộ chiếu Vanuatu:

• Phải xin visa Schengen cho mọi chuyến đi đến 27 quốc gia EU
• Không đủ điều kiện sử dụng hệ thống ETIAS khi hệ thống này có hiệu lực
• Mất quyền tiếp cận trực tiếp các quốc gia EU vốn là điểm đến quan trọng cho di chuyển kinh doanh

Theo dữ liệu của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế được tham chiếu trong báo cáo của EU, doanh thu từ chương trình DSP đã giảm 27% sau khi việc tạm ngưng miễn thị thực được áp dụng vào năm 2022.

Quyền lợi hiện tại của hộ chiếu Vanuatu

Mặc dù mất quyền miễn thị thực Schengen, hộ chiếu Vanuatu hiện vẫn cho phép tiếp cận khoảng 90–100 quốc gia và vùng lãnh thổ với hình thức miễn thị thực, visa on arrival hoặc eVisa. Các điểm đến đáng chú ý còn lại bao gồm:

• Vương Quốc Anh: miễn thị thực 6 tháng (vẫn duy trì)
• Hong Kong: miễn thị thực 90 ngày
• Singapore: miễn thị thực 30 ngày
• Nga: miễn thị thực
• Hầu hết các quốc gia Caribbean và Châu Đại Dương
• Một số quốc gia Đông Nam Á và Trung Đông

Tuy nhiên, sức mạnh của hộ chiếu Vanuatu đã giảm đáng kể trên bảng xếp hạng quốc tế kể từ năm 2022. Đây là yếu tố mà nhà đầu tư cần cân nhắc nếu mục tiêu chính là tăng cường mobility toàn cầu.

So sánh với các chương trình CBI thay thế

Khi Vanuatu mất lợi thế Schengen, nhiều nhà đầu tư đã chuyển hướng sang các chương trình Caribbean như Đầu tư quốc tịch Saint Kitts and Nevis, Đầu tư quốc tịch Dominica, Đầu tư quốc tịch Grenada, Đầu tư quốc tịch Saint Lucia và Đầu tư quốc tịch Antigua and Barbuda.

Các chương trình Caribbean vẫn duy trì quyền miễn thị thực Schengen 90 ngày, với mức đầu tư tối thiểu khoảng $200.000 USD — cao hơn Vanuatu nhưng đổi lại là hộ chiếu mạnh hơn đáng kể. Một số nhà đầu tư còn cân nhắc Đầu tư quốc tịch Nauru như lựa chọn Thái Bình Dương thay thế, dù chương trình này còn rất mới.

Để tham khảo thêm các chương trình đầu tư quốc tịch hoặc đầu tư định cư, nhà đầu tư có thể tra cứu Bản đồ đầu tư định cư và quốc tịch.

Lợi thế thuế và khía cạnh khác của hộ chiếu Vanuatu

Một yếu tố vẫn được đánh giá cao của Vanuatu là chế độ thuế thuận lợi. Quốc gia này không có:

• Thuế thu nhập cá nhân (đối với thu nhập trong nước và nước ngoài)
• Thuế thừa kế
• Thuế tài sản
• Thuế lãi vốn (capital gains tax)
• Thuế chuyển nhượng cổ tức

Vanuatu chỉ áp dụng thuế gián tiếp như VAT 12,5% và một số loại thuế giao dịch bất động sản. Cấu trúc thuế này có thể phù hợp với những cá nhân muốn tối ưu hóa kế hoạch thuế quốc tế, miễn là tuân thủ quy định CRS và các yêu cầu khai báo thuế tại quốc gia cư trú.

Ngoài ra, Vanuatu cho phép sở hữu song tịch không hạn chế, không yêu cầu ứng viên từ bỏ quốc tịch gốc. Đây là điểm thuận lợi đối với công dân Việt Nam vốn không được phép có song tịch chính thức nhưng vẫn có thể giữ lại hộ chiếu Việt Nam trong thực tế.

Đánh giá rủi ro và khuyến nghị

Sau khi EU thu hồi miễn thị thực, chương trình này cần được đánh giá lại trong bối cảnh mới. Chương trình vẫn phù hợp với một số nhóm đối tượng nhất định, nhưng không còn là lựa chọn tối ưu cho mọi nhà đầu tư.

Chương trình phù hợp khi nhà đầu tư:

• Cần hộ chiếu thứ hai nhanh chóng (dưới 2 tháng) với chi phí thấp
• Ưu tiên cấu trúc thuế thuận lợi hơn là khả năng di chuyển EU
• Tập trung vào các điểm đến châu Á, Anh, Caribbean và Đại Dương
• Cần kế hoạch B (Plan B) khẩn cấp với ngân sách hạn chế

Chương trình không phù hợp khi nhà đầu tư:

• Cần di chuyển thường xuyên đến khu vực Schengen
• Đang tìm kiếm hộ chiếu có sức mạnh lâu dài và uy tín
• Mong muốn cư trú thực tế tại quốc gia thứ hai

Ngoài ra, cần thận trọng với các đại lý không được Vanuatu Citizenship Commission công nhận chính thức. Trang web chính thức của chính phủ Vanuatu luôn có đuôi .gov.vu — bất kỳ website nào tự nhận là cơ quan chính thức nhưng không có đuôi tên miền này đều có khả năng là website giả mạo.

Tổng kết

Đầu tư quốc tịch Vanuatu 2026 vẫn là một trong những con đường nhập tịch nhanh nhất và dễ tiếp cận nhất về mặt chi phí trên thế giới, với mức đầu tư từ $130.000 USD và thời gian xử lý 30–60 ngày. Tuy nhiên, việc EU chính thức thu hồi miễn thị thực Schengen từ năm 2025 đã làm giảm đáng kể sức hấp dẫn của chương trình đối với nhà đầu tư quốc tế.

Quyết định lựa chọn Vanuatu hay chuyển sang các chương trình Caribbean cần dựa trên mục tiêu cụ thể: di chuyển toàn cầu, tối ưu thuế, kế hoạch B khẩn cấp hay xây dựng cấu trúc lâu dài. Mỗi mục tiêu sẽ dẫn đến một lựa chọn khác nhau, và Vanuatu vẫn có chỗ đứng riêng — chỉ là không còn ở vị trí dẫn đầu như trước năm 2022.