Quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda

Quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda được định hình bởi vị thế của một quốc đảo nhỏ trong khu vực Đông Caribbean, chính sách đối ngoại đa phương và sự tham gia tích cực vào các tổ chức quốc tế khu vực. Là thành viên Liên Hợp Quốc từ ngày 11/11/1981, Khối Thịnh vượng Chung Anh, Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ (OAS), Cộng đồng Caribbean (CARICOM) và Tổ chức các Quốc gia Đông Caribbean (OECS), quốc gia này theo đuổi chính sách đối ngoại ưu tiên hợp tác khu vực và hội nhập quốc tế.

Bộ Ngoại giao, Di trú và Thương mại Quốc tế chịu trách nhiệm điều phối chính sách đối ngoại, hiện do Bộ trưởng E.P. Chet Greene đứng đầu. Chính sách đối ngoại tập trung vào ba trụ cột chính: hợp tác khu vực Caribbean qua CARICOM và OECS, quan hệ truyền thống với các thành viên Commonwealth, và xây dựng mối quan hệ với các đối tác mới như Trung Quốc và các quốc gia vùng Vịnh. Bài viết này phân tích chi tiết các thành tố của chính sách đối ngoại quốc gia.

Bài viết chi tiết về đất nước Antigua and Barbuda.

Tham gia các tổ chức quốc tế

Antigua and Barbuda là thành viên của hơn 50 tổ chức quốc tế và khu vực, phản ánh chính sách đối ngoại đa phương của một quốc đảo nhỏ. Các tổ chức toàn cầu quan trọng nhất bao gồm Liên Hợp Quốc (thành viên từ 11/11/1981), Khối Thịnh vượng Chung, Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ (OAS), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO — sáng lập 1995), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).

Quốc gia cũng là thành viên Liên minh Bolivar cho các Dân tộc Châu Mỹ (ALBA) từ năm 2009 và Phong trào Không liên kết. Antigua and Barbuda thường xuyên đảm nhận vai trò chủ trì các phiên họp quốc tế, đặc biệt liên quan đến quốc đảo nhỏ đang phát triển (Small Island Developing States — SIDS). Quốc gia đăng cai Hội nghị Quốc tế lần thứ 4 về SIDS vào tháng 05/2024 — sự kiện lớn của Liên Hợp Quốc tập hợp các nhà lãnh đạo và chuyên gia từ hơn 50 quốc gia thảo luận về biến đổi khí hậu, phát triển bền vững và tài chính cho các đảo nhỏ.

Sự kiện SIDS-4 đã thu hút hơn 5.000 đại biểu đến Saint John’s và đóng góp đáng kể cho ngành du lịch trong năm 2024. Antigua and Barbuda sử dụng vai trò chủ trì để đẩy mạnh chương trình nghị sự về biến đổi khí hậu, đặc biệt là yêu cầu các quốc gia phát thải lớn cam kết tài chính cho các đảo dễ tổn thương.

Hợp tác khu vực Caribbean — CARICOM

Trụ cột quan trọng nhất của quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda trong khu vực là Cộng đồng Caribbean (CARICOM) — tổ chức hội nhập kinh tế và chính trị quan trọng nhất của khu vực Caribbean nói tiếng Anh. Antigua and Barbuda là thành viên sáng lập của CARICOM khi tổ chức được thành lập năm 1973 (trước cả khi giành độc lập), và là thành viên đầy đủ của Thị trường và Kinh tế Đơn lẻ CARICOM (CARICOM Single Market and Economy — CSME). CSME cho phép tự do di chuyển hàng hóa, dịch vụ, vốn và một số nhóm lao động chuyên môn giữa 15 quốc gia thành viên.

Theo công bố trên trang chính thức của CARICOM, Antigua and Barbuda đóng vai trò tích cực trong các vấn đề khu vực bao gồm an ninh hàng hải, chống ma túy, ứng phó thiên tai và đàm phán thương mại với các đối tác lớn như Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ và Canada. Hộ chiếu CARICOM được công dân Antigua sử dụng để di chuyển không cần visa giữa 20 quốc gia khu vực, thường với thời hạn lưu trú tối đa 6 tháng.

CARICOM cũng có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích của các quốc đảo nhỏ trong các đàm phán đa phương. Khi xảy ra căng thẳng với Hoa Kỳ về vấn đề thị thực vào tháng 12/2025, CARICOM đã ra tuyên bố chính thức bày tỏ quan ngại và yêu cầu đối thoại sớm — minh chứng cho vai trò bảo vệ tập thể của tổ chức.

Hợp tác khu vực Caribbean — OECS

Tổ chức các Quốc gia Đông Caribbean (OECS) là cơ chế hội nhập sâu hơn CARICOM, gồm 11 thành viên — 7 thành viên đầy đủ và 4 thành viên liên kết. Bảy thành viên đầy đủ chia sẻ đồng tiền chung Dollar Đông Caribbean (XCD) và một ngân hàng trung ương duy nhất là Ngân hàng Trung ương Đông Caribbean (Eastern Caribbean Central Bank — ECCB).

Các thành viên đầy đủ OECS gồm Antigua and Barbuda, Dominica, Grenada, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Saint Kitts and Nevis và Montserrat (vùng lãnh thổ Anh). Bốn thành viên liên kết là Anguilla, British Virgin Islands, Martinique và Guadeloupe (sau hai thuộc Pháp). Công dân các thành viên đầy đủ OECS được tự do di chuyển và làm việc giữa các nước, sử dụng chỉ thẻ căn cước thay vì hộ chiếu.

Tháng 12/2025, OECS đã ra tuyên bố chính thức bày tỏ đoàn kết với Antigua and Barbuda và Dominica trước các hạn chế thị thực Hoa Kỳ, đồng thời nhấn mạnh các nỗ lực của các quốc gia thành viên trong việc cải cách chương trình đầu tư quốc tịch theo tiêu chuẩn quốc tế. OECS cam kết tiếp tục đối thoại với Hoa Kỳ và các đối tác quốc tế về vấn đề này thông qua cơ chế Joint Regional Communications Centre (JRCC) tại Barbados — cơ quan phối hợp an ninh và chia sẻ dữ liệu khu vực.

Quan hệ với Hoa Kỳ

Hoa Kỳ là đối tác kinh tế và chính trị quan trọng nhất ngoài khu vực của Antigua and Barbuda. Quan hệ ngoại giao chính thức được thiết lập từ độc lập năm 1981. Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Bridgetown (Barbados) phụ trách quan hệ với Antigua and Barbuda, trong khi Đại sứ quán Antigua and Barbuda tại Washington D.C. — hiện do Sir Ronald Sanders đứng đầu — duy trì các kênh liên lạc song phương.

Hoa Kỳ là thị trường du lịch chính, đối tác thương mại lớn nhất, nguồn FDI quan trọng và đối tác phát triển truyền thống của quốc gia. Khoảng 4.500 công dân Hoa Kỳ sinh sống tại Antigua, một trong những cộng đồng người Mỹ lớn nhất khu vực Caribbean Đông nói tiếng Anh. Hai quốc gia duy trì quan hệ ngoại giao chặt chẽ qua nhiều kênh, dù không có hiệp ước thương mại E-2 cho phép công dân Antigua xin visa Đầu tư E-2 — khác với Grenada, quốc gia Caribbean duy nhất có hiệp ước E-2 với Hoa Kỳ.

Lệnh hành pháp tháng 12/2025

Tháng 12/2025 đánh dấu bước ngoặt căng thẳng trong quan hệ song phương. Ngày 16/12/2025, Tổng thống Donald Trump ban hành lệnh hành pháp mở rộng “lệnh cấm du lịch”, liệt kê Antigua and Barbuda cùng Dominica vào nhóm 20 quốc gia bị “đình chỉ một phần” nhập cảnh Hoa Kỳ từ ngày 01/01/2026. Theo báo cáo của Library of Congress, lệnh đình chỉ áp dụng cho visa nhập cư (immigrant visas), visa B-1/B-2 (du lịch và công tác), visa F (sinh viên du học), visa M (sinh viên đào tạo nghề) và visa J (chương trình trao đổi).

Lý do chính được nêu là chương trình đầu tư quốc tịch của Antigua and Barbuda và Dominica thiếu yêu cầu cư trú thực chất. Đây là điểm khác biệt so với Grenada, Saint Kitts and Nevis và Saint Lucia — các quốc gia khác cũng có CBI nhưng không bị áp lệnh do đã sửa đổi yêu cầu cư trú trước đó.

Cuối tháng 12/2025, hai bên đạt thỏa thuận sơ bộ duy trì quyền nhập cảnh cho công dân Antigua đã có visa hợp lệ tính đến ngày 31/12/2025. Tuy nhiên, từ ngày 21/01/2026, công dân Antigua xin visa B1/B2 mới phải nộp khoản tiền bảo lãnh (bond) lên đến $15.000 USD. Đại sứ Sanders xác nhận thỏa thuận và phát biểu rằng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ “đã bày tỏ ngạc nhiên” về lệnh hành pháp.

Quan hệ với Vương quốc Anh và Commonwealth

Vương quốc Anh là đối tác lịch sử lâu đời nhất của Antigua and Barbuda do quá trình thuộc địa kéo dài từ 1632 đến 1981. Quan hệ song phương duy trì chặt chẽ qua các kênh chính trị, kinh tế, giáo dục và văn hóa. Anh là thị trường du lịch lớn thứ hai sau Hoa Kỳ, đóng góp khoảng 25-30% lượng du khách quốc tế đến Antigua mỗi năm.

Công dân Antigua and Barbuda được nhập cảnh Vương quốc Anh không cần thị thực trong tối đa 6 tháng cho mục đích du lịch và công tác, dù từ năm 2025 cần đăng ký Electronic Travel Authorization (ETA) trước khi nhập cảnh. Hộ chiếu Antigua được công nhận rộng rãi tại Anh và các thành viên Commonwealth khác. Người có ông bà sinh tại Vương quốc Anh, Quần đảo Channel hoặc Isle of Man trước 1922 có thể xin visa làm việc UK Ancestry trong 5 năm — một con đường định cư đặc biệt cho người gốc Antigua.

Khối Thịnh vượng Chung là khuôn khổ hợp tác đa phương quan trọng. Antigua and Barbuda tham gia tích cực vào các Hội nghị Cấp cao Lãnh đạo Chính phủ (CHOGM), các chương trình phát triển của Commonwealth và Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng Chung (Commonwealth Games). Sau khi Nữ hoàng Elizabeth II qua đời năm 2022, Thủ tướng Gaston Browne tuyên bố ý định tổ chức trưng cầu dân ý về việc chuyển đổi sang thể chế cộng hòa, dù chưa có lộ trình cụ thể tính đến năm 2026.

Quan hệ với Trung Quốc

Một thành tố quan trọng trong quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda thời kỳ hiện đại là quan hệ ngoại giao với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC), thiết lập từ ngày 01/01/1983 và áp dụng chính sách “Một Trung Quốc”. Khác với một số quốc gia Caribbean như Saint Kitts and Nevis hay Saint Lucia trước đây, Antigua and Barbuda không có quan hệ ngoại giao với Đài Loan. Quan hệ với Trung Quốc đã được tăng cường đáng kể trong thập kỷ gần đây qua các dự án hạ tầng và hỗ trợ phát triển.

Trung Quốc đã hỗ trợ tài chính và kỹ thuật xây dựng nhiều công trình quan trọng tại Antigua and Barbuda, bao gồm Sân vận động Cricket Sir Vivian Richards (2007), tòa nhà Quốc hội mở rộng, các dự án nhà ở giá rẻ và một số công trình hạ tầng giao thông. Antigua and Barbuda là một trong các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative) của Trung Quốc.

Hộ chiếu Antigua and Barbuda cho phép nhập cảnh không cần thị thực vào Trung Quốc đại lục trong tối đa 30 ngày — một quyền lợi đặc biệt do quan hệ ngoại giao chặt chẽ. Cộng đồng người Trung Quốc tại Antigua, ước tính khoảng 600-800 người, hoạt động chủ yếu trong thương mại bán lẻ và dịch vụ ăn uống. Chương trình đầu tư quốc tịch của Antigua and Barbuda thu hút một số nhà đầu tư từ Trung Quốc đại lục và Hong Kong.

Quan hệ với các đối tác khác

Liên minh Châu Âu

Liên minh Châu Âu là đối tác phát triển và thương mại quan trọng. Quan hệ hai bên xoay quanh thỏa thuận miễn thị thực Schengen — quyền lợi quan trọng đối với hộ chiếu Antigua and Barbuda — và các tiêu chuẩn thẩm tra mà chương trình CBI cần đáp ứng. Tháng 04/2025, EU và Antigua đã đạt thỏa thuận về việc nâng mức đầu tư tối thiểu CBI lên $230.000 USD và yêu cầu cư trú vật lý 30 ngày trong 5 năm để duy trì quyền miễn visa Schengen.

Từ cuối năm 2026, công dân Antigua and Barbuda muốn vào khu vực Schengen sẽ phải đăng ký Hệ thống Thông tin và Cấp phép Du lịch Châu Âu (European Travel Information and Authorization System — ETIAS) trước khi xuất phát, với phí 7 EURO mỗi đơn. Đây là chính sách áp dụng chung cho công dân các quốc gia được miễn visa Schengen, không phải biện pháp riêng nhắm vào Antigua and Barbuda.

Canada

Canada là đối tác thương mại, du lịch và đầu tư quan trọng. Cộng đồng người Antigua tại Canada — đặc biệt tại Toronto, Ontario — là một trong những cộng đồng kiều bào lớn của quốc gia. Tuy nhiên, công dân Antigua and Barbuda vẫn cần xin Electronic Travel Authorization (eTA) hoặc visa du lịch để nhập cảnh Canada — Canada là một trong số ít các đối tác lớn không miễn visa cho hộ chiếu Antigua.

Hợp tác phát triển giữa hai nước thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada (CIDA, nay là Global Affairs Canada) tập trung vào giáo dục, y tế và ứng phó thiên tai. Một số ngân hàng lớn của Canada như Royal Bank of Canada, CIBC FirstCaribbean và Scotiabank duy trì hoạt động tại Antigua, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính địa phương.

Khu vực vùng Vịnh

Các quốc gia vùng Vịnh — đặc biệt là Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) — đã trở thành đối tác đầu tư mới quan trọng. Tháng 01/2023, Thủ tướng Browne ký thỏa thuận với Quỹ Phát triển Saudi (Saudi Fund for Development — SFD) đảm bảo $80 triệu USD cho phát triển campus đại học UWI Five Islands. Tháng 09/2025, mở rộng được công bố với cam kết thêm $200 triệu USD từ Saudi Arabia.

Hộ chiếu Antigua and Barbuda được miễn visa nhập cảnh Qatar trong 90 ngày — một trong những quyền lợi đặc biệt do quan hệ song phương tốt đẹp. UAE cũng là đối tác quan trọng trong các dự án năng lượng tái tạo và đầu tư bất động sản tại Antigua.

Mạng lưới ngoại giao

Hạ tầng tổ chức của quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda được thể hiện qua mạng lưới ngoại giao tinh gọn phù hợp với quy mô quốc gia. Các đại sứ quán và phái bộ chính bao gồm Phái bộ Thường trực tại Liên Hợp Quốc (New York), Đại sứ quán tại Washington D.C. (Hoa Kỳ), Cao Ủy tại London (Vương quốc Anh), Đại sứ quán tại Madrid (Tây Ban Nha) và một số phái bộ tại Bắc Kinh, Brussels và Havana.

Đối với các quốc gia không có cơ quan ngoại giao trực tiếp, công dân Antigua and Barbuda có thể nhận hỗ trợ lãnh sự từ các Đại sứ quán, Cao Ủy và Lãnh sự quán Vương quốc Anh — một thỏa thuận phổ biến giữa các thành viên Commonwealth. Quốc gia cũng có hệ thống Lãnh sự danh dự (Honorary Consuls) tại nhiều quốc gia để hỗ trợ các vấn đề thương mại và lãnh sự cơ bản.

Bộ Ngoại giao, Di trú và Thương mại Quốc tế cũng phụ trách quản lý chương trình đầu tư quốc tịch thông qua Đơn vị Đầu tư Định cư (Citizenship by Investment Unit — CIU) trực thuộc Văn phòng Thủ tướng. Nhà đầu tư quan tâm có thể tham khảo bài Đầu tư quốc tịch Antigua and Barbuda để hiểu chi tiết về 4 phương án đầu tư hiện hành.

Quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda — tổng kết

Quan hệ quốc tế Antigua and Barbuda phản ánh chiến lược điển hình của một quốc đảo nhỏ tại Caribbean: dựa vào hợp tác đa phương, hội nhập khu vực sâu thông qua OECS và CARICOM, duy trì quan hệ truyền thống với các đối tác Commonwealth, và xây dựng mối quan hệ mới với các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc và các quốc gia vùng Vịnh. Việc đảm nhận vai trò chủ trì SIDS-4 năm 2024 minh chứng cho khả năng đóng góp của một quốc đảo nhỏ trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu.

Các thách thức trước mắt bao gồm: căng thẳng với Hoa Kỳ liên quan đến chương trình đầu tư quốc tịch, việc thực thi yêu cầu ETIAS từ EU, đảm bảo quyền lợi visa-free với 154 quốc gia trong bối cảnh áp lực quốc tế ngày càng tăng đối với CBI, và duy trì cân bằng giữa các đối tác lớn. Khả năng quốc gia tiếp tục đa dạng hóa đối tác, cải cách CBI theo tiêu chuẩn quốc tế và giữ vững vai trò khu vực sẽ là yếu tố then chốt.