Visa 190 Úc: Thường trú diện tay nghề được bang đề cử

Visa 190 là thị thực thường trú nhân (PR) cấp ngay từ ngày phê duyệt cho lao động lành nghề được một tiểu bang hoặc vùng lãnh thổ Úc đề cử. Khác với Visa 189 vốn dành cho lao động độc lập không cần bảo lãnh, Visa 190 yêu cầu sự đề cử từ chính quyền bang/vùng lãnh thổ — đổi lại đương đơn nhận thêm 5 điểm trong hệ thống tính điểm và truy cập danh mục nghề rộng hơn. Visa 190 là lựa chọn chiến lược cho lao động có điểm số chưa đủ cạnh tranh để xin Visa 189 hoặc có chuyên môn phù hợp với nhu cầu cụ thể của một bang.

Visa 190 là gì?

Visa 190 (tên tiếng Anh: Skilled Nominated visa — Subclass 190) là thị thực thường trú vĩnh viễn thuộc Chương trình di trú diện tay nghề chung (General Skilled Migration — GSM) do Bộ Nội Vụ Úc (Department of Home Affairs) cấp. Yêu cầu cốt lõi của visa này là đương đơn phải được một tiểu bang hoặc vùng lãnh thổ Úc đề cử (state/territory nomination).

Khi được cấp Visa 190, đương đơn nhận đầy đủ quyền lợi của thường trú nhân Úc — sống và làm việc vĩnh viễn, tiếp cận Medicare, học tập với mức học phí PR, bảo lãnh thân nhân, đi lại tự do trong 5 năm. Tuy nhiên, đương đơn có một cam kết quan trọng: sống và làm việc tại bang đề cử ít nhất 2 năm đầu sau khi cấp visa. Cam kết này không phải là điều kiện pháp lý của visa (đương đơn không bị thu hồi PR nếu di chuyển), nhưng là cam kết đạo đức (moral commitment) — và nếu vi phạm có thể ảnh hưởng đến hồ sơ bảo lãnh các thân nhân tương lai.

Sau 2 năm cam kết, đương đơn được tự do di chuyển và làm việc tại bất kỳ vùng nào của Úc — quyền lợi tương đương Visa 189.

Đối tượng đủ điều kiện xin Visa 190

Visa 190 yêu cầu đương đơn đáp ứng đồng thời các điều kiện chung của hệ thống GSM và các tiêu chí riêng của bang/vùng lãnh thổ đề cử.

Yêu cầu chung của hệ thống GSM

• Tuổi: dưới 45 tuổi tại thời điểm nhận lời mời nộp đơn (Invitation to Apply — ITA).
• Nghề nghiệp: nằm trong danh mục nghề tương ứng. Visa 190 chấp nhận cả Danh mục nghề chiến lược dài hạn và trung hạn (MLTSSL) lẫn Danh mục nghề kỹ năng ngắn hạn (Short-term Skilled Occupation List — STSOL) — rộng hơn so với Visa 189 chỉ chấp nhận MLTSSL.
• Đánh giá tay nghề: kết quả Skills Assessment tích cực còn hiệu lực từ cơ quan có thẩm quyền.
• Tiếng Anh: tối thiểu Competent English (IELTS 6.0 mỗi kỹ năng hoặc tương đương).
• Điểm số: tối thiểu 65 điểm (đã bao gồm 5 điểm đề cử bang).
• Sức khỏe và lý lịch: đáp ứng yêu cầu kiểm tra sức khỏe và lý lịch tư pháp.

Yêu cầu của tiểu bang/vùng lãnh thổ

Mỗi bang/vùng lãnh thổ Úc có chương trình đề cử riêng với các tiêu chí cụ thể. Đa số bang yêu cầu:

• Nghề nằm trong danh sách nghề của bang: mỗi bang công bố Danh sách nghề tay nghề được đề cử (State Migration Plan/State Skilled Occupation List) riêng. Một nghề không có trong danh sách Visa 189 có thể có trong danh sách của một bang cụ thể.
• Cam kết cư trú và làm việc tại bang: đương đơn phải chứng minh có ý định thực sự sống và làm việc tại bang đề cử.
• Bằng chứng việc làm hoặc kinh nghiệm liên quan đến bang: một số bang yêu cầu đương đơn đã có thư mời làm việc, đã sống tại bang, hoặc có người thân tại bang.
• Mức điểm tối thiểu cao hơn quy định liên bang: một số bang đặt ngưỡng điểm cao hơn 65 điểm — thường 80-85 điểm tùy nghề.
• Mức điểm thi tiếng Anh cao hơn: một số bang yêu cầu Proficient English (IELTS 7.0) thay vì Competent English.

Các bang/vùng lãnh thổ chính có chương trình đề cử bao gồm: New South Wales (NSW), Victoria (VIC), Queensland (QLD), Western Australia (WA), South Australia (SA), Tasmania (TAS), Northern Territory (NT), và Australian Capital Territory (ACT).

So sánh các bang/vùng đề cử

Mỗi bang có đặc điểm riêng về mức độ cạnh tranh và yêu cầu:

• NSW và Victoria: hai bang lớn nhất, thị trường việc làm phong phú, chất lượng cuộc sống cao — nhưng cũng cạnh tranh nhất, ngưỡng điểm và yêu cầu khó hơn.
• Queensland: thường có chương trình đa dạng cho các nghề công nghệ, y tế, xây dựng. Brisbane là thành phố thân thiện với người mới đến.
• South Australia (Adelaide): nổi tiếng với chính sách đề cử thân thiện và mức cạnh tranh thấp hơn — phù hợp cho nhiều nghề mà các bang khác không nhận.
• Tasmania (Hobart): có chương trình đề cử rộng rãi, đặc biệt cho người đã hoàn thành học tập tại bang.
• Western Australia (Perth): chương trình tập trung vào các nghề thiếu hụt cụ thể của bang, có hệ thống tier ưu tiên ngành nghề.
• Northern Territory (Darwin): chương trình đề cử thông thoáng nhất, phù hợp cho người sẵn sàng định cư tại vùng nhiệt đới phía Bắc.
• ACT (Canberra): có hệ thống tính điểm Matrix riêng, ưu tiên người đã sống tại Canberra.

Đương đơn nên tìm hiểu kỹ chính sách của từng bang trước khi nộp EOI — vì việc chọn đúng bang phù hợp với nghề và hồ sơ cá nhân quyết định trực tiếp khả năng nhận đề cử.

Hệ thống điểm Visa 190

Hệ thống điểm Visa 190 sử dụng cùng cấu trúc với Visa 189 — bao gồm các yếu tố tuổi, tiếng Anh, kinh nghiệm, học vấn, học tập tại Úc, NAATI, kỹ năng vợ/chồng. Điểm khác biệt chính:

• Đề cử bang/vùng lãnh thổ: thêm 5 điểm — ưu thế quan trọng giúp đương đơn vượt qua ngưỡng điểm cạnh tranh của Visa 189.

Điều này có nghĩa là đương đơn có 80 điểm tự nhiên (chưa tính đề cử) sẽ có 85 điểm cho Visa 190 — đủ để cạnh tranh với mức điểm thông thường của Visa 189. Đối với người Việt Nam có hồ sơ trung bình, Visa 190 thường là lựa chọn hợp lý hơn Visa 189.

Quy trình xin Visa 190

Quy trình xin Visa 190 phức tạp hơn Visa 189 vì có thêm bước đề cử bang. Cụ thể gồm 6 bước:

1. Đánh giá tay nghề (Skills Assessment): tương tự Visa 189 — đương đơn nộp hồ sơ đánh giá tay nghề cho cơ quan có thẩm quyền tương ứng với nghề mình đề cử.
2. Thi chứng chỉ tiếng Anh: đạt tối thiểu Competent English, ưu tiên Proficient hoặc Superior English để có điểm cao hơn.
3. Nộp Bày tỏ nguyện vọng (EOI) qua SkillSelect: chọn rõ ý định xin Visa 190 và bang muốn được đề cử. Có thể chọn nhiều bang cùng lúc và chọn cả Visa 189, 491 để mở rộng cơ hội.
4. Xin đề cử bang: sau khi nộp EOI, một số bang chủ động mời đương đơn nộp hồ sơ xin đề cử (ROI process). Một số bang khác yêu cầu đương đơn nộp đơn xin đề cử trực tiếp tại trang web của bang. Mỗi bang có quy trình riêng và phí khác nhau (thường AUD $200-$400).
5. Nhận đề cử bang và lời mời nộp đơn (ITA): sau khi bang phê duyệt đề cử, hệ thống SkillSelect tự động cộng 5 điểm và Bộ Nội Vụ gửi ITA cho đương đơn. Đương đơn có 60 ngày để nộp đơn xin visa.
6. Nộp đơn xin visa và chờ kết quả: nộp hồ sơ visa qua tài khoản ImmiAccount, đóng phí và chờ Bộ Nội Vụ xét duyệt.

Tổng thời gian từ khi bắt đầu Skills Assessment đến nhận visa thường kéo dài 14-22 tháng tùy bang và mức độ phức tạp của hồ sơ. Riêng giai đoạn từ nộp đơn xin đề cử bang đến nhận đề cử dao động 1-6 tháng.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Hồ sơ Visa 190 gồm hai phần: hồ sơ xin đề cử bang và hồ sơ xin visa.

Hồ sơ xin đề cử bang

Tài liệu cần thiết tùy thuộc vào yêu cầu của từng bang, nhưng thường gồm:

• Sơ yếu lý lịch (CV/resume) chi tiết.
• Kết quả Skills Assessment.
• Chứng chỉ tiếng Anh.
• Bằng cấp học vấn và bảng điểm.
• Bằng chứng kinh nghiệm làm việc — thư xác nhận, sao kê thuế, hợp đồng lao động.
• Thư cam kết sống và làm việc tại bang (Statement of Commitment).
• Bằng chứng kết nối với bang (nếu có) — thư mời làm việc, hợp đồng thuê nhà, sổ tiết kiệm tại bang, người thân tại bang.
• Một số bang yêu cầu Mẫu lý lịch chi tiết và kế hoạch định cư (Settlement Plan).

Hồ sơ xin visa (sau khi nhận ITA)

Sau khi nhận ITA, đương đơn nộp hồ sơ visa đầy đủ qua ImmiAccount, gồm:

• Hộ chiếu còn hiệu lực ít nhất 6 tháng.
• Giấy chứng nhận đề cử bang (đã được tự động liên kết qua SkillSelect).
• Tài liệu Skills Assessment, chứng chỉ tiếng Anh, bằng cấp.
• Hồ sơ kinh nghiệm làm việc.
• Lý lịch tư pháp từ tất cả các quốc gia đã sống trên 12 tháng trong 10 năm gần nhất.
• Báo cáo khám sức khỏe từ bác sỹ panel.
• Form 80 và Form 1221 — tờ khai cá nhân chi tiết.
• Giấy chứng nhận kết hôn và giấy khai sinh con cái (nếu có).

Tất cả tài liệu tiếng Việt phải có bản dịch công chứng tiếng Anh.

Phí xin Visa 190

Phí Visa 190 từ năm tài chính 2025-26 áp dụng ở các mức cơ bản:

• Phí cho đương đơn chính: từ AUD $4,640 trở lên (số tiền chính xác cần kiểm tra tại trang Bộ Nội Vụ).
• Phí cho người phụ thuộc trên 18 tuổi: khoảng 50% phí đương đơn chính.
• Phí cho người phụ thuộc dưới 18 tuổi: khoảng 25% phí đương đơn chính.

Bên cạnh phí Visa, đương đơn cần chi cho:

• Phí xin đề cử bang: AUD $200 đến $400 tùy bang.
• Phí Skills Assessment: AUD $300 đến $1,000.
• Phí thi tiếng Anh: AUD $400 đến $500 mỗi lần thi.
• Phí khám sức khỏe: AUD $400 đến $600 cho mỗi thành viên gia đình.
• Phí lý lịch tư pháp và dịch thuật.

Tổng chi phí toàn bộ lộ trình cho gia đình 4 người thường dao động AUD $11,000 đến $16,000 — tương đương khoảng 190-280 triệu VND theo tỷ giá năm 2026.

Quyền lợi và nghĩa vụ sau khi cấp visa

Sau khi được cấp Visa 190, đương đơn và gia đình đi cùng nhận đầy đủ quyền lợi của thường trú nhân Úc:

• Sống, làm việc và học tập vĩnh viễn tại Úc.
• Tiếp cận Medicare — hệ thống y tế công Úc.
• Học tập với mức học phí dành cho thường trú nhân.
• Bảo lãnh thân nhân hợp lệ xin visa định cư.
• Đi lại tự do ra vào nước Úc trong 5 năm.
• Đủ điều kiện xin quốc tịch Úc sau 4 năm cư trú với ít nhất 1 năm là PR.

Nghĩa vụ chính của Visa 190 là cam kết sống và làm việc tại bang đề cử trong 2 năm đầu. Cam kết này không thể bị thu hồi visa, nhưng:

• Một số bang theo dõi tình trạng cư trú và yêu cầu báo cáo định kỳ.
• Vi phạm cam kết có thể ảnh hưởng đến uy tín cá nhân với bang đó — có thể tạo khó khăn cho việc bảo lãnh thân nhân tương lai từ bang.
• Một số bang công bố danh sách người vi phạm cam kết để các bang khác và cộng đồng người Việt biết.

So sánh Visa 190 với Visa 189 và 491

Ba loại visa GSM có ưu nhược điểm khác nhau, lựa chọn phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân:

• Visa 189: PR ngay khi cấp visa, không cần bảo lãnh, sống tự do bất kỳ đâu — nhưng yêu cầu điểm cao nhất.
• Visa 190: PR ngay khi cấp visa, cần đề cử bang, cộng 5 điểm — phù hợp cho người có điểm trung bình và sẵn sàng cam kết với một bang.
• Visa 491: Tạm trú 5 năm, cộng 15 điểm, lộ trình lên PR qua Visa 191 — phù hợp cho người có điểm thấp nhưng sẵn sàng sống tại vùng regional.

Đối với người Việt Nam có nghề trên cả MLTSSL và STSOL, Visa 190 thường là lựa chọn cân bằng tốt — nhận PR ngay, có thêm 5 điểm, và linh hoạt sau 2 năm cam kết.

Lưu ý quan trọng

Một số lưu ý đặc biệt khi xin Visa 190:

Trước hết, danh sách nghề và yêu cầu của các bang thay đổi liên tục — thường được cập nhật mỗi năm tài chính (bắt đầu từ tháng 7 hằng năm). Đương đơn cần kiểm tra trang chính thức của bang trước khi nộp đơn để đảm bảo nghề mình vẫn nằm trong danh sách.

Thứ hai, năm tài chính 2025-26 chứng kiến sự cắt giảm hạn ngạch của một số bang. Ví dụ Western Australia chỉ còn 3,400 chỗ — giảm 1,600 so với năm trước. Người Việt Nam quan tâm cần lên kế hoạch nộp sớm trong năm để tránh hết hạn ngạch.

Thứ ba, một số bang sử dụng hệ thống tier ưu tiên ngành nghề tương tự liên bang — các nghề ưu tiên cao của bang được mời trước dù điểm thấp hơn. Đương đơn cần nghiên cứu kỹ ngành nghề ưu tiên của từng bang để chọn đúng đích.

Cuối cùng, đối với hồ sơ phức tạp — như nghề nằm ở ranh giới giữa MLTSSL và STSOL, kinh nghiệm làm việc khó chứng minh, hoặc tiếng Anh sát ngưỡng — việc tham khảo Đại lý di trú đăng ký MARA (Migration Agents Registration Authority) sẽ giúp xây dựng chiến lược hồ sơ phù hợp với từng bang.

Tổng kết

Visa 190 mở ra cơ hội định cư Úc thông qua sự hợp tác giữa lao động lành nghề và nhu cầu cụ thể của các tiểu bang/vùng lãnh thổ Úc. Đây là lựa chọn chiến lược cho người có điểm số chưa đủ cạnh tranh với Visa 189 nhưng vẫn muốn nhận PR ngay từ ngày phê duyệt.

Đối với người Việt Nam có nghề phù hợp với danh sách của một bang cụ thể, Visa 190 thường là con đường thực tế nhất — đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố như đã học tập tại bang, đã làm việc tại bang, hoặc có người thân định cư tại bang. Điều quan trọng nhất là nghiên cứu kỹ chính sách đề cử của từng bang và lựa chọn bang phù hợp với hồ sơ cá nhân — vì một bang sẵn lòng đề cử có thể là yếu tố quyết định toàn bộ hành trình định cư Úc thành công.